عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤١ - ولاء ضمان جريره

ترجمه:

فصل سوّم: مبحث ولاء

١- ولاء عتق‌معتق‌

به سه شرط از عتيق و آزاد كرده‌اش ارث مى‌برد:

١- آنكه مولا مملوك را تبرّعا آزاد كرده باشد.

٢- مولا از ضمان جريره مملوك تبرى نجسته باشد.

٣- عتيق وارث نسبى نداشته باشد.

بنابراين مملوكى كه در امر واجب و بخاطر آن آزاد شده سائبه‌ [١] به حساب مى‌آيد.

و همچنين اگر معتق از ضمان جريره عتيق تبرّى بجويد عتيق سائبه محسوب مى‌شود اگر چه مولى در وقت تبرّى شاهد نگرفته باشد.

و نيز مملوكى كه مولايش او را تنكيل نموده و بدين ترتيب آزاد شده سائبه مى‌باشد.

فرع‌

براى زوج و زوجه با معتق نصيب اعلاى آنها ثابت مى‌باشد.

فرع‌

و در صورتى كه براى مملوك آزاد شده مولايش نمانده باشد حكم اين است كه ولاء براى اولاد مولى ثابت بوده و ارث عتيق را فرزندان ذكور و اناث مولى مى‌برند و اين نظريّه مشهور بين اصحاب مى‌باشد.

فرع‌

و در صورتى كه اولاد معتق معدوم باشند ارث عتيق به اخوه و اخوات معتق مى‌رسد و بايد توجّه داشت كه اقرباى مادرى معتق هرگز از ارث عتيق بهره‌مند نمى‌شوند.

٢- ولاء ضمان جريره‌

اگر به طور كلّى تمام اقرباى معتق معدوم بودند حكم اين است كه ميراث عتيق را به مولاى مولاى عتيق مى‌دهند و پس از او به اقربايش داده و اگر اقرباى وى نيز به طور كلّى معدوم باشند ميراث به ضامن جريره عتيق مى‌رسد.

[١] سائبه مملوكى است كه بين وى و معتقش هيچ ارتباط و وابستگى نباشد.

عناوين الاحكام (ترجمه و شرح متن لمعه) ؛ ج‌٤ ؛ ص١٤٢