حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٨ - اقسام حال را با مثال بيان كنيد

جواب‌

١- حال عبارت است از لفظى كه يا هيئت فاعل و يا مفعول و يا هردو را بيان كند.

مثال حالى كه هيئت فاعل به تنهائى را بيان كند همچون: جائنى زيد راكبا

مثال حالى كه هيئت مفعول به تنهائى را بيان كند نظير: ضربت زيدا مشدودا

مثال حالى كه هيئت فاعل و مفعول را بيان نمايد مانند: لقيت عمرا راكبين‌

٢- عامل در حال بر سه قسم است:

١- فعل و آن يا لفظى است مانند: جاء زيد راكبا و يا تقديرى مى‌باشد همچون: سعيد فى المسجد مصليا و تقدير آن سعيد استقرّ فى المسجد مصلّيا مى‌باشد.

٢- شبه فعل مانند: زيد آكل قاعدا.

حل المسائل الهداية في النحو ؛ ص٥٨

معناى فعل مثل: هذا زيد ضاحكا زيرا معنايش چنين است انبّه و اشير الى زيد ضاحكا

٣- زمانى كه ذو الحال نكره باشد مانند: جائنى راكبا رجل‌

٤- حال يا جمله است و يا مفرد و جمله يا اسميه است مانند: جائنى زيد و غلامه راكب و يا فعليه مى‌باشد نظير: جائنى زيد و يركب غلامه.

و حال مفرد داراى اقسامى است باين شرح:

الف: حال منتقله: در مقابل ثابته مانند: جاء زيد راكبا

ب: در حال ثابته: و آن وصفى است ثاببت و غير قابل انتقال مانند: و هو الحق مصدّقا لما بين يديه‌

ج: حال مقصوده: آن است كه آنرا بخاطر خودش در كلام آورده‌اند مانند: انّا ارسلناك شاهدا و مبشّرا و نذيرا

د: حال موطئه (غير مقصوده) و آن حالى است كه به عنوان مقدمه براى مطلوب ذكر شود مانند: فتمثّل لها بشرا سويّا شاهد در « بشرا » است كه مقدمتا براى « سويّا » ذكر شده است.