حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٦ - بدل را تعريف كرده و براى آن مثالى بزنيد

ه: « صراط الله» بدل كل از كل بوده و « صراط مستقيم» مبدل‌منه مى‌باشد

و: « الّذين ظلموا» بدل كلّ از كل بوده و ضمير فاعلى در « اسرّوا » مبدل‌منه مى‌باشد.

ز: « من كان» بدل بعض از كل بوده و « كم » مبدل‌منه مى‌باشد.

ح: « النّار » بدل اشتمال بوده و « اخدود » مبدل‌منه آن مى‌باشد.

٧- امّا پر كردن جاهاى خالى را با كلمات مناسب در مثالهاى مذكور:

١- اذا رأيت الوالد فقبّله يده‌

٢- نظفت فمه اسنانه‌

٣- اعجبتنى الوردة رائحتها

٤- بهرنى على عدله‌

٥- اعتنيت بوجه الطّفل عينيه‌

٦- سافر فى قطار سيّارة

٧- سرّتنى فاطمه علمها

٨- و امّا استخراج عطف بيان از جملات مذكور:

الف: كلمه « الحسين » عطف بيان است براى « ابو عبد الله».

ب: كلمه « البلد » عطف بيان است براى « هذا » .

ج: كلمه « طعام مسكين» عطف بيان است براى « كفّارة » .

د: كلمه « ربّنا » عطف بيان است براى « اللّهم » .

ه: كلمه « الحديث » عطف بيان است براى « هذا » .

و: « طوى » عطف بيان است براى « الواد المقدّس».

ز: « حليبا » عطف بيان است براى « شربا » .

٩- و امّا تركيب دو آيه مذكور:

الف: قال: فعل، عيسى: فاعل است براى « قال » ، موصوف، ابن، مضاف و « مريم » مضاف اليه و مضاف و مضاف اليه صفت است براى « عيسى » ، اللّهم: منادى، ربّنا: مضاف و مضاف اليه عطف بيان براى « اللّهم » ، انزل: فعل و فاعل، علينا: جار و مجرور، متعلق به « انزل » ظرف لغو، مائدة: مفعول است براى « انزل » ، من السّماء: جار و مجرور متعلق به استقرّ، صفت براى « مائدة » و جمله‌ «اللّهمربّنا انزل علينا