خودش در رأس یک حکومت قرار گرفت . غرض اینکه یک نفر با نداشتن هیچ وسیله ای توانست به ملتهای مسلمان‌ آگاهی ببخشد تمام نهضتهای اسلامی که در کشورهای اسلامی رخ داده مثل نهضت‌ مشروطیت در ایران ، انقلاب استقلال در عراق ، نهضتهای آزادیبخش در هندوستان ، در افغانستان ، در ترکیه ، در مصر ، در هر یک از کشورهای‌ عربی ، بذرش را سید جمال در صد سال پیش کاشت . مردم را برای همیشه نمی شود ناآگاه نگه داشت گذشته از این خود پیشرفت‌ و توسعه تمدن خواه ناخواه منجر به یک سلسله بیداریها می‌شود ماشین چاپ‌ که اختراع شد ، مطبوعات خواه ناخواه زیاد می‌شود استعمار چه بخواهد چه‌ نخواهد ، افکار پخش می‌شود و انواع وسائل ارتباطی دیگری که هست این بود که به فکر نیرنگ دیگری افتادند و آن اینست که آن بال دیگر را خراب‌ کنند بال دیگر چیست ؟ بال اراده ، بال احساس شرف و کرامت ذات و اینکه من انسان هستم ، بال اخلاق تا وقتی که مردم جاهل بودند ، برنامه‌ فاسد کردن انسانها از نظر اخلاق چندان برای استعمار مطرح نبود ، نیازی به‌ آن نبود ولی از روزی که دیدند آگاهی تدریجا دارد پیدا می‌شود ، نمی شود جلوی آگاهی را گرفت و مردم با برای همیشه در بی خبری گذاشت ، گفتند حالا وقت اینست که آن بال دیگر را از مردم بگیریم و آن ، بال اخلاق ، بال‌ پاکی و طهارت است اینجا بود که به مسئله اشاعه انواع فساد اخلاقها به‌ عنوان یک مخدر و یک امر تخدیر کننده پرداختند ولی این مسئله را به این‌ نام نمی گفتند ، همان را هم به نام تمدن می‌گفتند ، به نام پیشرفت ، به‌ نام آزادی به نام تمدن و پیشرفت و