برداشتی تاریخی از اقتصاد و برداشتی تاریخی و اقتصادی از انسان بدون‌ برداشتی انسانی از تاریخ و جامعه و اقتصاد و تحقیری از این بالاتر بر انسان وارد نشده است جنبشها مسلما متفاوت است ، بعضی ماهیت سیاسی‌ دارد ، بعضی ماهیت فرهنگی دارد ، بعضی ماهیت علمی دارد ، بعضی ماهیت‌ مذهبی دارد اینها با یکدیگر مختلف و متفاوت است سید جمال را به عنوان‌ یک فرد در نظر می‌گیریم اهداف او مشخص است و خودش مشخص کرده است‌ شخصیتی بود ضد استبداد و ضد استعمار در هر سه شکل استعمار : استعمار سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی که همه اینها در کلمات سید جمال مطرح است‌ مردی بود طرفدار بازگشت به اسلام نخستین ، به قرآن و سنت و سیره سلف‌ صالح به قول خودش و مبارزه با خرافاتی که به اسلام در طول تاریخ بسته شده‌ است مردی بود طرفدار یک نهضت فرهنگی در جهان اسلام و طرفدار علم ، و بالخصوص مردی بود که همبستگی دین و سیاست را تبلیغ کرد و این را در حدودی که برای یک فرد مقدور بود به جامعه اسلامی تفهیم کرد که مسئله‌ جدایی دین از سیاست نیرنگی است که سیاستبازان عالم ساخته اند در دین‌ بالخصوص دین اسلام ، سیاست یکی از عزیزترین اجزاء است و جدا کردن‌ سیاست از اسلام به معنی جدا کردن یکی از عزیزترین اعضاء اسلام از پیکر اسلام است و دیگر مسئله اتحاد اسلام به تعبیر خود او یکی از هدفهای سید جمال اتحاد اسلام یعنی می‌خواست با این تفرقه هایی که استبدادها در طول‌ حدود چهارده قرن و استعمار در طول سه چهار قرن اخیر به وجود آورده است ، چه تفرقه های به صورت مذهبی و چه تفرقه های به صورت ملی و چه به‌ صورتهای دیگر مبارزه کند و معتقد بود که یک روح واحد بر