پیرامون جمهوری اسلامی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٤
نهضت جدا نیست ما نمی توانیم رهبری یک نهضت را تشریح بکنیم بدون آنکه ماهیت یا هدفهای آن نهضت را بشناسیم ، یا هدفهایش را تشریح کنیم بدون آنکه توجه به ماهیتش داشته باشیم ، و یا ماهیتش را تعریف بکنیم بدون آنکه توجه به هدفها و رهبریهایش داشته باشیم نهضتها و جنبشها اولا خود یک واقعیتی دارند یعنی هر جنبشی خودش یک پدیده عینی اجتماعی است نه مجموع یک سلسله کارهای پراکنده ، یک واحد واقعیتدار اجتماعی است ثانیا بعضی چنین خیال میکنند که نهضتهای اجتماعی دنیا شکلهایشان فرق میکند اما ماهیت و هدفهای آنها همیشه یک چیز بیشتر نیست شکل نهضتهاست که یک نهضت مثلا سیاسی است ، یک نهضت فرهنگی است : فلسفی ، ادبی ، یا علمی ، صنعتی ، و یک نهضت مذهبی است خیال میکنند که اینها به شکل نهضتها مربوط است و به ماهیت و محتوای آنها مربوط نیست کما اینکه در این صورت قهرا هدفهای اصیل هم در همه جا یکی است صورت و ظاهر هدفها و مقصدها متفاوت است ، یکی را آدم خیال میکند سیاسی است ، یکی را خیال میکند فرهنگی است ، یکی را خیال میکند نظامی است ، یکی را خیال میکند ادبی است ، یکی را خیال میکند اقتصادی است ماهیت همه یکی است این البته نظریه بسیاری نادرستی است و از نشناختن انسان و جامعه انسان ناشی میشود یکی از تحقیرهای بزرگی که به انسانیت شده است همین است که خواسته اند برای تمام جامعه ها ، برای تمام نهضتها و برای تمام جنبشها ماهیت مادی قائل بشوند و جنبه های معنوی یعنی جنبه های انسانی و انسانیت را یک امر غیر اصیل و روبنایی و فرعی و طفیلی و یک امری که مقوم واقعیت نهضتها نیست بدانند یعنی در هر نهضتی برداشتی اقتصادی از تاریخ و