بدیهی است که مفهوم مخالف جمله گرانقیمت فوق اینست : الجاهل بزمانه‌ یهجم علیه اللوابس آنکه نمی داند در جهانی که زندگانی می‌کند چه می‌گذرد ؟ چه عواملی دست اندر کار ساختن جامعه به میل خود هستند ؟ چه تخمهائی در زمان حاضر پاشیده می‌شود که در آینده سر بر خواهند آورد ؟ روزگار آبستن چه‌ حوادثی است ؟ هرگز نمی تواند به مقابله با نیروهای مهاجم برخیزد و یا از فرصتهای طلائی زودگذر اغتنام جوید واضح است که توجه و بی توجهی قشری که مسؤولیت هدایت و رهبری و رعایت و پاسداری جامعه خود را دارند از نظر آگاهی به اوضاع اهمیت فوق‌ العاده بیشتری دارد . اگر وضع امروز خود را با هشتاد سال پیش ( پیش از مشروطیت ایران ) مقایسه کنیم می‌بینیم روحانیت آنروز مواجه بوده با جامعه ای بسته و راکد ، با جامعه ای که هیچگونه واردات فکری نداشته جز آنچه از حوزه علمی دینی‌ صادر می‌شده است فرضا از آن حوزه ها جز رساله ای عملی یا کتابهائی در حدود جلاء العیون و حلیه المتقین و معراج السعاده صادر نمی شده است ، آن‌ جامعه نیز مصرف فکری جز اینها نداشته است . ولی امروز این توازن به شدت بهم خورده است امروز به طور مستمر از طریق دبستانها ، دبیرستانها ، دانشگاهها ، مؤسسات آشکار و پنهان نشر کتاب ، وسائل ارتباط جمعی از قبیل رادیو ، تلویزیون ، سینماها ، روزنامه‌ ها ، مجلات هفتگی و ماهانه و سالانه ، کنفرانسها ، سخنرانیها ، و از طریق‌ برخورد با مردمی که از سرزمینهای دیگر به کشور ما آمده اند و از طریق‌ مسافرتها به کشورهای خارج ، هزاران نوع اندیشه به این جامعه صادر می‌شود ، که اگر اندیشه هائی