آشنایی با علوم اسلامی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١
که عمل انسان فاسد باشد ، ایمان ، کفاره عمل بد است . رأی و عقیده مرجئه به نفع دستگاه حاکم بود ، یعنی موجب میشد که مردم اهمیت زیادی برای فسق و فجورهای آنها قائل نشوند و آنها را با همه تبهکاریها اهل بهشت بدانند . مرجئه صریحا میگفتند " پیشوا هر چند گناه کند مقامش باقی است و اطاعتش واجب است و نماز پشت سر او صحیح است " . به همین دلیل خلفای جور از مرجئه حمایت میکردند . مرجئه میگفتند فسق و گناه هر چند کبیره باشد مضر به ایمان نیست ، پس مرتکب کبیره مؤمن است نه کافر . معتزله عقیده میانهای ابراز داشتند ، گفتند مرتکب کبیره نه مؤمن است و نه کافر ، برزخ میان آن دو است . معتزله نام این مرحله میانه را ة منزلة بین المنزلتین " گذاشتند . گویند اول کسی که این عقیده را ابراز کرد و اصل بن عطاء شاگرد حسن بصری بود . روزی واصل در محضر استادش نشسته بود که همین مسأله مورد اختلاف خوارج و مرجئه را پرسیدند . پیش از اینکه حسن جوابی بدهد واصل گفت : به عقیده من اهل کبائر فاسقند نه کافر . بعد از جمعیت جدا شد و به قولی حسن بصری او را اخراج کرد و کناره گرفت و به تبلیغ عقیده خود پرداخت . شاگرد و برادر زنش عمرو بن عبید نیز به او ملحق شد . اینجا بود که حسن گفت " اعتزل عنا " یعنی واصل از ما جدا شد . و به قولی مردم گفتند : " اعتزلا قول الام" " یعنی واصل و عمرو بن عبید از قول همه امت جدا شدند و قول سومی اختراع کردند .