عرفا القاآتی را که بر قلب عارف وارد می‌شود " واردات " می‌خوانند .
آن واردات گاهی به صورت قبض یا بسط یا سرور یا حزن است و گاهی به‌ صورت کلام و خطاب است ، یعنی احساس می‌کند که گوئی کسی از درون با او سخن می‌گوید . در این صورت آن واردات " خواطر " نامیده می‌شوند .
عرفا در باب خواطر سخنان زیادی دارند ، می‌گویند خواطر گاهی رحمانی‌ است و گاهی شیطانی و گاهی نفسانی . یکی از خطرگاهها همین خاطرات است .
ممکن است در اثر انحراف و لغزش ، شیطان بر انسان مسلط شود ، همچنانکه‌ قرآن کریم می‌فرماید : « و ان الشیاطین لیوحون الی اولیائهم »[١] .
می‌گویند همواره فرد کاملتر باید تشخیص دهد که خاطره رحمانی است یا شیطانی . مقیاس اساسی این است که ببینیم آن خاطره به چه چیز امر و نهی‌ می‌کند ، اگر امر و نهیش بر خلاف امر و نهی شریعت بود قطعا شیطانی است.
« هل انبئکم علی من تنزل الشیاطین ، تنزل علی کل افاک اثیم »[٢] .

[١] سوره انعام ، آیه . ١٢١ [٢] سوره شعراء ، آیات ٢٢١ و . ٢٢٢