عارف یک چیز است و فلسفه عبادت غیر عارف چیز دیگر است ، بلکه روح و ماهیت زهد عارف و عبادت عارف ، با روح و ماهیت زهد و عبادت غیر عارف متفاوت است . الزهد عند غیر العارف معاملة ما کأنه یشتری بمتاع الدنیا متاع الاخرش ، و عند العارف تنزه ما عما یشغل سره عن الحق و تکبر علی کل شی‌ء غیر الحق‌ . و العبادش عند غیر العارف معاملة ما کأنه یعمل فی الدنیا لاجرش یأخذها فی الاخرش هی الاجر و الثواب ، و عند العارف ریاضة ما لهممه و قوی نفسه‌ المتوهمة و المتخیلة لیجرها بالتعوید عن جناب الغرور الی جناب الحق . زهد غیر عارف نوعی داد و ستد است ، گوئی کالای دنیا را می‌دهد که کالای‌ آخرت را بگیرد ، اما زهد عارف ، نوعی پاکیزه نگهداشتن دل است از هر چه‌ دل را از خدا باز دارد . عبادت غیر عارف نیز نوعی معامله است از قبیل‌ کار کردن برای مزد گرفتن ، گوئی در دنیا مزدوری می‌کند که در آخرت مزد خویش را که همان اجر و ثوابها است دریافت کند ، اما عبادت عارف ، نوعی تمرین و ورزش روح برای انصراف از عالم غرور و توجه به ساحت حق‌ است تا با تکرار این تمرین بدانسو کشیده شود .

هدف عارف

العارف یرید الحق الاول لا لشی‌ء غیره و لا یؤثر شیئا علی عرفانه و تعبده‌ له فقط لانه مستحق للعبادش و لانها نسبة شریفة الیه لا لرغبة او رهبة . عارف ، حق ( خدا ) را می‌خواهد نه برای چیزی غیر حق ، و هیچ چیزی را بر معرفت حق ترجیح نمی‌دهد ، و عبادتش حق را ، تنها به خاطر این است که او شایسته عبادت است ، و بدان جهت است که عبادت رابطه‌ای