مسلمان واقعی آنها می‌باشند . عرفا چه در بخش عملی و چه در بخش نظری‌ همواره به کتاب و سنت و سیره نبوی و ائمه و اکابر صحابه استناد می‌کنند . ولی دیگران درباره آنها نظریه‌های دیگری دارند و ما به ترتیب آن‌ نظریه‌ها را ذکر می‌کنیم : الف . نظریه گروهی از محدثان و فقهاء اسلامی . به عقیده این گروه ، عرفا عملا پایبند به اسلام نیستند و استناد آنها به کتاب و سنت صرفا عوامفریبی و برای جلب قلوب مسلمانان است و عرفان اساسا ربطی به اسلام‌ ندارد . ب . نظریه گروهی از متجددان عصر حاضر . این گروه که با اسلام میانه‌ خوبی ندارند و از هر چیزی که بوی " اباحیت " بدهد و بتوان آن را به‌ عنوان نهضت و قیامی در گذشته علیه اسلام و مقررات اسلامی قلمداد کرد به‌ شدت استقبال می‌کنند ، مانند گروه اول معتقدند که عرفا عملا ایمان و اعتقادی به اسلام ندارند ، بلکه عرفان و تصوف نهضتی بوده از ناحیه ملل‌ غیر عرب برضد اسلام و عرب ، در زیر سر پوشی از معنویت . این گروه با گروه اول در ضدیت و مخالفت عرفان با اسلام وحدت نظر دارند ، و اختلاف نظرشان در این است که گروه اول اسلام را تقدیس می‌کنند و با تکیه به احساسات اسلامی توده مسلمان ، عرفا را " هو " و تحقیر می‌نمایند و می‌خواهند به این وسیله عرفان را از صحنه معارف اسلامی خارج‌ نمایند ، ولی گروه دوم با تکیه به شخصیت عرفا که بعضی از آنها جهانی‌ است می‌خواهند وسیله‌ای برای تبلیغ علیه اسلام بیابند و اسلام را " هو ة کنند که اندیشه‌های ظریف و بلند عرفانی در فرهنگ اسلامی با اسلام بیگانه‌