آشنایی با علوم اسلامی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٨
دشوار است برای آنها رام و نرم است ، و به آنچه جاهلان از آن وحشت دارند مأنوسند ، با بدنهای خود با مردم محشور و مصاحبند در حالی که روحهای آنها به برترین جایگاهها پیوسته است . و لعله الی هذا الحد انما یتیسر له هذه المعارفة احیانا ثم یتدرج الی ان یکون له متی شاء . شاید تا عارف در این منزل است ، پیدایش این حالت برای او امری غیر اختیاری باشد ، ولی تدریجا درجه به درجه بالا میرود تا آنجا که این حالت تحت ضبط و اختیار او در میآید . ثم انه لیتقدم هذه الرتبة ، فلا یتوقف امره الی مشیئته بل کلما لا حظ شیئا لا حظ غیره و ان لم تکن ملاحظته للاعتبار ، فیسنح له تعریج عن عالم الزور الی عالم الحق ، مستقر به و یحتف حوله الغافلون . سپس از این هم پیشتر میرود ، کارش به جائی میرسد که دیدن حق متوقف برخواست او نیست ، زیرا هر وقت هر چه را میبیند پشت سرش خدا را میبیند هر چند او به نظر عبرت و تنبه به اشیاء نگاه نکند . پس برایش انصراف از ما سوی الله و توجه کلی به ذات حق پیدا میشود و خود را نزدیک میبیند ، در حالی که مردمی که دور او هستند به کلی از حالت او غافلند . فاذا عبر الریاضة الی النیل صار سره مرآش مجلوش محاذیا بها شطر الحق و درت علیه اللذات العلی و فرح بنفسه لما بها من اثر الحق و کان له نظر الی الحق و نظر الی نفسه و کان بعد مترددا . تا اینجا همه مربوط به مرحله ریاضت و مجاهده و سیر و سلوک بود ، و اکنون عارف به مقصد رسیده است . در این حال ضمیر خویش را مانند آینهای میبیند صاف و صیقلی که در آن حق نمایان شده است ، و در این حال لذات معنوی به طور توصیف نشدنی بر او ریزش میکند . هنگامی که به خود مینگرد و وجود خویش را حقانی و ربانی میبیند فرح و انبساط