در اثر تکرار و انس روح با آن ، توأم با آرامش می‌گردد . آنچه قبلا حالت‌ بیگانه داشت و مانند یک " ربایش " ظهور می‌کرد ، تبدیل به امر مأنوس‌ می‌شود . برق جهنده تبدیل به شعله‌ای روشن می‌گردد . نوعی آشنائی ثابت بر قرار می‌گردد . گوئی او همیشه همنشین حق است . با بهجت و سرور از آن‌ بهره‌مند می‌گردد . هرگاه آن حالت از او دور می‌شود سخت ناراحت می‌گردد .
و لعله الی هذا الحد یظهر علیه ما به فاذا تغلغل فی هذه المعارفة قل‌ ظهوره علیه فکان و هو غائب ظاهرا و هو ظاعن مقیما .
شاید به این مرحله که عارف برسد ، باز آثار حالات درونی ( بهجت و یا تأسف ) بر او ظاهر شود و اگر کسی نزدیک او باشد از روی علائم ، آن حالات‌ را احساس کند . اگر این آشنائی بیشتر و بیشتر شود تدریجا آثارش در ظاهر نمایان نمی‌گردد . وقتی که عارف به مرحله کاملتر برسد جمع مراتب می‌کند ، در حالی که غائب و پنهان است از مردم ( روحش در عالم دیگر است ) در همان حال ظاهر است ، و در حالی که کوچ کرده و به جای دیگر رفته ، نزد مردم مقیم است .
این جمله ما را به یاد جمله مولای متقیان می‌اندازد که در مخاطبه‌اش با کمیل بن زیاد راجع به " اولیاء حق " که در همه عصرها هستند فرمود : هجم بهم العلم علی حقیقة البصیرش و باشروا روح الیقین و استلانوا ما استوعره المترفون و انسوا بما استوحش منه الجاهلون و صحبوا الناس با بدان ارواحها معلقة بالمحل الاعلی [١] .
علم و معرفت توأم با بصیرتی حقیقی از درون قلب آنها بر آنها هجوم‌ آورده است ، روح یقین را لمس کرده‌اند ، آنچه که بر اهل لذت سخت و

[١] نهج البلاغه ، خطبه . ١٤٧