آشنایی با علوم اسلامی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٥
عارف ، مستلزم تعریف زهد و عبادت و عرفان است . پس نتیجه مطلب این میشود که زهد عبارت است از اعراض از مشتهیات دنیاوی ، و عبادت عبارت است از انجام اعمال خاصی که از قبیل نماز و روزه و تلاوت قرآن و امثال اینها ، و عرفان مصطلح عبارت است از منصرف ساختن ذهن از ما سوی ا لله وتوجه کامل به ذات حق برای تابش نور حق بر قلب . به نکتهای مهم در جمله اخیر اشاره شده است ، و آن اینکه " گاهی بعضی از اینها با بعض دیگر مرکب میشوند " . پس ممکن است یک فرد در آن واحد هم زاهد باشد و هم عابد ، و یا هم عابد باشد و هم عارف ، و یا هم زاهد باشد و هم عارف ، و یا هم زاهد باشد و هم عابد و هم عارف ، ولی شیخ توضیحی نداده است . البته منظورش این است که هر چند ممکن است یک فرد زاهد و یا عابد باشد امام عارف نباشد ، ولی ممکن نیست که عارف باشد و زاهد و عابد نباشد . توضیح مطلب این است که میان زاهد و عابد ، عموم و خصوص من وجه است ، ممکن است فردی زاهد باشد و عابد نباشد و یا عابد باشد و زاهد نباشد و یا هم عابد باشد و هم زاهد چنانکه همه اینها واضح است . ولی میان هر یک از زاهد و عابد ، با عارف عموم و خصوص مطلق است یعنی هر عارفی زاهد و عابد هست ولی هر زاهد و یا عابدی عارف نیست . البته در قسمت بعد گفته خواهد شد که زهد عارف با زهد غیر عارف دو فلسفه دارد . فلسفه زهد زاهد غیر عارف یک چیز است وفلسفه زهد زاهد عارف چیز دیگر است ، همچنانکه فلسفه عبادت