اندازه‌ای شبیه است به آنچه معتزله بدان معتقدند . ولی فرق است میان‌ آزادی و اختیاری که شیعه قائل است با آنچه معتزله بدان قائل است . اختیار و آزادی معتزله مساوی است با این " تفویض " یعنی و اگذاشته‌ شدن انسان به خود و معزول بودن مشیت الهی از تأثیر ، و البته این - چنانکه در محل خود مسطور است - محال است . اختیار و آزادی مورد اعتقاد شیعه به این معنی است که بندگان مختار و آزاد آفریده شده‌اند ، اما بندگان مانند هر مخلوق دیگر به تمام هستی و به‌ تمام شؤون هستی و از آن جمله شأن فاعلیت ، قائم به ذات حق و مستمد از مشیت و عنایت او هستند . این است که اختیار و آزادی در مذهب شیعه حد وسطی است میان جبر اشعری‌ و تعویض معتزلی ، و این است معنی جمله معروف که از ائمه اطهار رسیده‌ است : " « لا جبر و لا تفویض بل امر بین الامرین » " . اصل اختیار و آزادی از فروع اصل عدل است . . ٤ حسن و قبح ذاتی . معتزله معتقدند که افعالی فی حد ذاته دارای حسن و یا دارای قبح می‌باشند . مثلا عدل فی حد ذاته خوب است و ظلم فی حد ذاته‌ بد است . حکیم کارهای نیک را انتخاب می‌کند و از انتخاب کارهای بد اجتناب می‌ورزد ، و چون خداوند متعال حکیم است لازمه حکمتش این است که‌ کارهای خوب را انجام دهد و کارهای بد را انجام ندهد . پس لازمه حسن و قبح ذاتی اشیاء از یک طرف وحکیم بودن خداوند از طرف دیگر این است که‌ برخی کارها بر خداوند " واجب " باشد و برخی کارها " ناروا " .