مسائل ایمانی نیست می‌گردد ، ولی البته همه آن مسائل به نحوی با مسائل‌ ایمانی مربوط است و به عقیده معتزله تحقیق در مسائل ایمانی بدون تحقیق‌ در این مسائل نامیسر است . خود معتزله پنج مسأله را از اصول اعتزال می‌شمارند : الف . توحید ، یعنی عدم تکثر ذات و صفات . ب . عدل ، یعنی خداوند عادل است و ظالم نیست . ج . وعد و وعید ، یعنی خداوند به بندگان وعده پاداش اطاعت و وعید کیفر معصیت داده است ، و همانطور که وعده پاداش مطیعان تخلف بردار نیست ، وعید معصیت معصیت کاران نیز تخلف بردار نیست . پس آمرزش‌ تنها هنگامی میسر است که بنده توبه کرده باشد . مغفرت بدون توبه هرگز صورت نمی‌گیرد . د . منزله بین المنزلتین ، یعنی فاسق ( مرتکب گناه کبیره ، مثلا شارب‌ الخمر ، زنا کار ، دروغگو و امثال اینها ) نه مؤمن است و نه کافر ، فسق‌ حالتی است بین کفر و ایمان . ه . امر به معروف و نهی از منکر . نظر خاص معتزله درباره امر به‌ معروف و نهی از منکر این است که اولا راه شناخت معروف و منکر منحصر به‌ شرع نیست ، عقل نیز قادر است لااقل پاره‌ای از معروفها و منکرها را مستقلا تشخیص دهد ، و ثانیا مشروط به وجود امام نیست ، وظیفه عموم مسلمین است‌ ، خواه امام و پیشوائی باشد و خواه نباشد ، تنها بعضی از مراتب آن است‌ که اجراء آنها بر عهده امامان و متصدیان امور مسلمین است ، از قبیل‌ اقامه حدود شرعیه وحفظ مرزهای کشورهای اسلامی و سایر کارهای حکومتی اسلامی. متکلمین معتزلی احیانا کتابهای مستقلی درباره این اصول