آشنایی با علوم اسلامی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٦
" رفتار سقراط هنگام محاکمه ، سرپیچیاش از فرار ، متانتش در برابر
مرگ ، و این دعویش که ستمگر ، به خود بیش از ستمکش آسیب میرساند ،
همه با تعالیم رواقیان موافق بود . بی پروائیش از سرما و گرما ، سادگیش
در خوراک و پوشاک ، و وارستگی کاملش از همه اسباب راحت جسم نیز با
تعالیم رواقیان موافق بود " [١] .
گاهی اشتباه میشود و فلسفه رواقی همان فلسفه آکادمی افلاطونی پنداشته
میشود و گمان میرود و رواقیون همان اشراقیون و پیرو فلسفه افلاطونند ، و
البته باید از این اشتباه جلوگیری شود .
فلسفه رواقی ، برخلاف فلسفههای کلبی و اپیکوری تاریخ طولانیتری دارد .
میگویند " شروع فلسفه رواقی به منزله تحول و پیشرفت مذهب کلبی بود ، و
پایان آن ، صورتی از ایده آلیسم افلاطونی داشت . بیشتر دگرگونیهائی که رخ
نمود در نظریات مربوط به مابعدالطبیعه و در منطق رواقیان بود ، نظریات
اخلاقی آنان بالنسبه ثابت ماند " [٢] .
روح نظریه اخلاقی رواقیان این است که " فضیلت " عبارت است از
اراده خوب ، فقط اراده است که خوب یا بد است ، فضیلت و رذیلت هر دو
در اراده جای دارند .
رواقیان اراده خوب را ارادهای میدانستند که نسبت به حوادث بیرونی
تأثیر ناپذیر باشد . در حقیقت آنها اراده خوب را عبارت از اراده
نیرومند میدانستند ، معتقد بودند که انسان با ارادهای
[١] تاریخ فلسفه غرب ، ص . ٤٩٢ [٢] کلیات فلسفه ، تألیف پاپکین و استرول ، فصل فلسفه اخلاق .