آشنایی با علوم اسلامی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٣
ضد سعادت ، یعنی شقاوت و بدبختی است آرزو کند و در جستجوی آن باشد .
لذت شرط سعادت است ، اما عین سعادت نیست ، زیرا بسیاری از لذات به
دنبال خود آلام بزرگتر میآورد و یا مانع لذات بیشتر و عمیقتر و یا
بیشائبهتر میشود .
اکنون باید دید راه تحصیل سعادت چیست ؟ علم اخلاق عبارت است از علم
راه تحصیل سعادت .
ارسطو معتقد است :
" فضائل وسائلی هستند که برای رسیدن به هدفی که سعادت باشد ، چون
هدف چیزی است که ما آن را آرزو میکنیم و وسیله چیزی است که دربارهاش
میاندیشیم و آن را بر میگزینیم . اعمال مربوط به وسیله باید انتخابی و
اختیاری باشد . پس رعایت فضائل مربوط به وسیله است " [١] .
ارسطو اخلاق را ، و در حقیقت " راه وصول به سعادت " را ، رعایت
اعتدال و حد وسط میداند . میگوید : فضیلت یا اخلاق حد وسط میان افراط و
تفریط است . او معتقد است هر حالت روحی یک حد معین دارد که کمتر از
آن و یا بیشتر از آن رذیلت است و خود آن حد معین فضیلت است . مثلا ة
شجاعت " که مربوط به قوه غضبیه است و هدف قوه غضبیه دفاع از نفس
است حد وسط میان " جبن " و " تهور " است ، و " عفت " که مربوط
به قوه شهویه است ، حد وسط میان " خمود " و " شره " است ، و ة
حکمت " که مربوط به قوه عاقله است حد وسط میان " جربزه " و " بلاهت
" است . و همچنین " سخاوت " حد وسط میان " بخل " و " اسراف "
است ، و " تواضع " و
[١] تاریخ فلسفه غرب ، ج ١ ، ص . ٣٥٤