آنها بپردازیم ، ولی برای اینکه یک اشاره اجمالی کرده باشیم ، به نظر می‌رسد که از همه بهتر این است که از نمط نهم " اشارات " بوعلی سینا استفاده کنیم . بوعلی فیلسوف است نه عارف ، ولی یک فیلسوف خشک نیست ، مخصوصا در اواخر عمرش تمایلات عرفانی پیدا کرده و در " اشارات " که ظاهرا آخرین‌ اثرش است فصلی را به " مقامات العارفین " اختصاص داده است . ما ترجیح می‌دهیم که به جای اینکه از کتب عرفا چیزی ترجمه و نقل کنیم‌ خلاصه‌ای از این فصل که فوق العاده زیبا و عالی است بیاوریم .

تعریف

المعرض عن متاع الدنیا و طیباتها یخص باسم الزاهد ، و المواظب علی‌ فعل العبادات من القیام و الصیام و نحو هما یخص باسم العابد ، و المتصرف بفکره الی قدس الجبروت مستدیما لشروق نور الحق فی سره یخص‌ باسم العارف و قد یترکب بعض هذه مع بعض . آنکه از تنعم دنیا رو گردانده است " زاهد " نامیده می‌شود . آنکه بر انجام عبادات از قبیل نماز و روزه و غیره مواظبت دارد به نام " عابد " خوانده می‌شود . و آنکه ضمیر خود را از توجه به غیر حق باز داشته و متوجه عالم قدس کرده تا نور حق بدان بتابد به نام " عارف " شناخته‌ می‌شود . البته گاهی دوتا از این عناوین یا هر سه در یک نفر جمع می‌شود . اگر چه بوعلی در اینجا زاهد و عابد و عارف را تعریف کرده است ولی‌ ضمنا زهد و عبادت و عرفان را نیز تعریف کرده است . زیرا تعریف زاهد بما هو زاهد ، و عابد بما هو عابد ، و عارف بما هو