قرن این جماعت به صورت یک " گروه " خاص در آمدند نه در قرن سوم‌ آنچنانکه عقیده بعضی است [١] .
در قرن اول هجری هر چند گروهی خاص به نام عارف یا صوفی یا نام دیگر وجود نداشته است ولی این دلیل نمی‌شود که خیار صحابه صرفا مردمی زاهد و عابد بوده‌اند و همه در یک درجه از ایمان ساده می‌زیسته‌اند و فاقد حیات‌ معنوی بوده‌اند ( آنچنانکه معمولا غربیان و غربزدگان ادعا می‌کنند ) .
شاید بعضی از نیکان صحابه جز زهد و عبادت چیزی نداشته‌اند ولی گروهی از یک حیات معنوی نیرومند برخوردار بوده‌اند . آنها نیز همه در یک درجه‌ نبوده‌اند . حتی سلمان و ابوذر در یک درجه از ایمان نیستند . سلمان‌ ظرفیتی از ایمان دارد که برای ابوذر قابل تحمل نیست .
در احادیث زیاد این مضمون رسیده است : « لو علم ابوذر ما فی قلب‌ سلمان لقتله » [٢] اگر ابوذر آنچه را که در قلب سلمان است می‌دانست‌ او را ( کافر می‌دانست و ) می‌کشت .
اکنون به ذکر طبقات عرفا و متصوفه از قرن دوم تا قرن دهم می‌پردازیم .

عرفای قرن دوم :

الف . حسن بصری . تاریخ عرفان مصطلح نیز مانند کلام از حسن بصری متوفا در ١١٠ هجری آغاز می‌شود .

[١] دکتر غنی ، تاریخ تصوف در اسلام . [٢] سفینة البحار محدث قمی ، ماده سلم .