مشكل الآثار للطحاوى، ج ١، ص ٣٣٦ عن ام سلمة: انزل الله هذه الآية * (انما يريد الله) * الى آخرها، و ما في البيت الا جبرئيل ورسول الله صلى الله عليه و سلم و فاطمة والحسن والحسين (عليهم السلام) فقلت: يا رسول الله! انا من اهل البيت؟ فقال: ان لك عند الله خيرا، فوددت انه قال نعم، فكان احب الى مما تطلع عليه الشمس وتغرب، (١) " ام سلمه " مى گويد: آيهء * (انما يريد الله) * تا آخرش، در حالى نازل شد كه در خانه، كسى جز جبرئيل و رسول خدا صلى الله عليه و سلم و فاطمه وحسن و حسين (عليهم السلام) نبودند. من گفتم: اى رسول خدا! آيا من از اهل بيتم؟ فرمود: " براستى كه براى تو نزد خدا خير است ". دوست داشتم مى فرمود بله، كه اين نزد من از آن چه خورشيد بر آن مىتابد و غروب مى كند، دوست داشتنى تر بود. (٢)

١. الطبعة الاولى، دار صادر، بيروت، باب ما روى عن رسول الله صلى الله عليه وآله و سلم في المراد بقوله تعالى * (انما يريد الله) *.
٢. طحاوى حنفى، در اين باب ١١ حديث را كه با همين مضمون از طرق مختلف از " ام سلمه " روايت شده است ذكر مى كند و سپس در مقام جمع بندى بين اين روايات و روايات معدودى كه در آنها دارد پيامبر (صلى الله عليه وآله) به ام سلمه فرمودند كه تو از اهل بيت من هستى، مىنويسد:
فدل ما روينا في هذه الآثار - مما كان من رسول الله صلى الله عليه وآله و سلم الى ام سلمة مما ذكرنا فيها - لم يرد به انها كانت مما اريد به مما في الآية المتلوة في هذا الباب، وان المراد بما فيها، هم رسول الله صلى الله عليه وآله و سلم وعلى وفاطمة والحسن والحسين دون ما سواهم، يدل على مراد رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم بقوله لام سلمة فيما روى في هذه الآثار من قوله لها انت من اهلى، پس آن چه كه در اين آثار براى ما روايت شده، روشن مى كند معناى رواياتى را كه پيامبر (صلى الله عليه وآله) به ام سلمه فرمود تو از اهل بيت من هستى، مقصود اين نيست كه ام سلمه از كسانى است كه در آيهء تطهير مورد خطاب هستند. و اين كه مراد آيهء شريفه فقط شخص پيامبر (صلى الله عليه وآله) وعلى و فاطمه وحسن و حسين هستند، نه غير آن ها، و مقصود رسول خدا (صلى الله عليه وآله) را روشن مى كند كه به ام سلمه فرمود: تو از اهل من هستى. (يعنى اهل البيت به معناى خاص آن مقصود پيامبر (صلى الله عليه وآله) نيست و آن چه از مزايا در آيهء شريفه است بر او منطبق نمى شود).
آن گاه " طحاوى " بعد از پاسخ دادن به اشكال قرار گرفتن اين آيه بين دو خطاب به نساء النبى مىنويسد:
فعقلنا ان قوله * (انما يريد الله) * الاية، خطاب لمن اراده من الرجال بذلك ليعلمهم تشريفا لهم و رفعة لمقدارهم ان جعل نساءهم ممن قد وصفه لما وصفه به مما في الآية المتلوة قبل الذى خاطبهم به تعالى، پس دانستيم كه كلام خدا كه فرمود: * (انما يريد الله) * تا آخر آيه، خطاب به كسانى است كه از رجال اراده فرموده تا به آن ها بفهماند تشريف و بزرگى مقامشان را، اين كه زنان پيغمبر تنها مخاطب آن قسمت از آيه هستند كه قبل از خطاب به آنان بوده است.
آن گاه دو روايت با مضمون " كان اذا اصبح اتى باب فاطمة فقال: السلام عليكم يا اهل البيت * (انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس) * الآية " (پيامبر وقتى كه صبح مى كرد نزد درب خانهء فاطمه مى آمد و مى فرمود: سلام بر شما اى اهل البيت، خداوند اراده كرده است كه هر گونه پليدى را از شما بزدايد.) نقل مى كند و مى گويد:
ما حدثنا في هذا الباب ايضا دليل على ان هذه الآية فيهم و بالله التوفيق، همچنين آن چه كه در اين باب براى ما روايت شده است، دلالت مى كند بر اين كه آيهء تطهير در شأن آن پنج تن است، و توفيق از خداست. ر. ك: مشكل الآثار، ج ١، ص ٣٣٩ - ٣٣٢. (ويراستار)

(٦٠)