باز يا بسته بودن باب اجتهاد آخرين مطلبى كه در اين مختصر به آن اشاره مى كنيم، مسألهء انفتاح يا انسداد باب اجتهاد است. در زمان ما اكثريت اهل تسنن، مگر جمعى از محققين آنها، قائل به انسداد باب اجتهاد هستند.
" شيخ احمد عبد الرحيم " از علماى اهل تسنن، مجتهدين را به طبقات سه گانه تقسيم مى كند و طبقهء سوم را " مجتهدين منتسب " مىنامد، و آنگاه وظيفهء عموم مردم را پيروى از چنين مجتهدانى معرفى مى كند.
مقصود او از " مجتهد منتسب " چنان كه در عباراتش آمده است، مجتهدى است كه به يكى از مذاهب اربعه (شافعى، حنبلى، مالكى، حنفى) منسوب باشد و چيزى بر خلاف اجتهاد آن چهار مذهب، اجتهاد نكند. او مى گويد:
طبقهء سوم كسانى از مسلمين هستند كه از رأس سده ء چهارم پيدا شدند. بر عامى واجب است كه از مجتهد منتسب به يكى از مذاهب اربعه تقليد كند، نه غير. زيرا مجتهد مستقل تا امروز محال است. (١)

١. نقل از رسالهء " الانصاف " نوشتهء دهلوى، ص ٧.

(١٣٦)