" حميد طويل " مى گويد: " موسى " پسر " انس " به پدرش گفت: اى ابا حمزه! " حجاج " در اهواز براى ما خطبه خواند و ما با او بوديم. پس طهور را ياد كرد و گفت: " صورت‌ها و دستهايتان را بشوئيد و سر و پايتان را مسح بكشيد، براستى كه هيچ چيز از پسر آدم نزديك تر به خبث او نيست از پاهايش. پس باطن پاها و ظاهرشان وعراقيب (١) آنها را بشوئيد ". انس گفت: خدا راست گفت و " حجاج " دروغ گفت.
خدا مى فرمايد: " سر و پايتان را مسح كنيد ". " حميد طويل " گفت:
" انس " خودش هر گاه دو قدمش را مسح مى كرد، مرطوب مى نمود. (٢) تمام روات اين حديث نيز توثيق شده اند، (٣) كما اين كه " ابن كثير " در تفسير خود به صحت سند اعتراف مى كند.
چنان كه مى بينيد " أنس " صحابى رسول خدا (صلى الله عليه وآله) كسى را كه شستن پا را لازم مى داند و آن را شرعا در وضو واجب مى شمرد، تكذيب مى كند و معتقد است خداوند وظيفه را مسح قرار داده است.
عن أبى جعفر، قال:
إمسح على رأسك، (٤) بر سرت مسح بكش.
عن الشعبى، أنه قال:
إنما هو المسح على الرجلين، ألا ترى أنه ما كان عليه الغسل

١. جمع العرقوب، قطر الغليظ فوق عقبه.
٢. اين حديث را " سيوطى " در " الدر المنثور " ذيل آيه وضو، از طريق " سعيد بن منصور " و " ابن ابى شيبه " نيز نقل مى كند.
٣. ر. ك: تهذيب التهذيب.
٤. تفسير طبرى، جزء ٦، ص ٨٢.

(١٨٨)