«وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ» «١» از هر چيزى كه علم به آن ندارى پيروى نكن.
د- امور ضرورى در تربيت عقل‌ در پرورش و شكوفايى عقل براى رسيدن به نتيجه مطلوب بايد چهار چيز را مورد توجّه قرار داده و عقل را بر اساس آن پرورش داد:
١- عقل بايد غربال كننده باشد: يكى از افقها در تربيت عقل اين است كه عقل را بگونه‌اى نقّاد تربيت كنيم؛ يعنى اين طور نباشد كه هر سخنى به او رسيد، بپذيرد، بلكه آن را سبك و سنگين كند و با معيارهاى اصولى خود عناصر درست را از نادرست جدا كند و آن را بپذيرد. قرآن كريم مى‌فرمايد:
«فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ احْسَنَهُ اولئِكَ الَّذينَ هَدا هُمُ‌اللَّهُ وَ اولئِكَ هُمْ اولُوا الْأَلْبابِ» «٢» مژده بده بندگان مرا، آنان كه سخن را گوش مى‌دهند و بهترين آن را پيروى مى‌كنند، آنان كسانى‌اند كه خداوند هدايتشان كرده و آنان خردمندانند.
٢- دورانديشى: از ديگر افقهاى پرورش عقل در تربيت اسلامى، دورانديش بارآوردن عقل است؛ يعنى عقل را طورى تربيت كنيم كه بدون در نظر گرفتن عاقبت كارى كه مى‌خواهد انجام بدهد، به آن نپردازد، همچنان كه پيامبر اسلام (ص) در پاسخ شخصى كه از او درخواست تعليم كرده بود، فرمود:
«اذا هَمَمْتَ بِأَمْرٍ فَتَدَبَّرْ عاقِبَتَهُ» «٣» زمانى كه تصميم به كارى مى‌گيرى، درباره فرجامش انديشه كن.
اين مطلب در ادبيّات اسلامى تحت عنوان «آخربينى» آمده است. مولوى مى‌گويد: