«حاسِبُوا انْفُسَكُمْ قَبْلَ انْ تُحاسَبُوا ...» «١» قبل از اينكه مورد محاسبه قرار گيريد، خويشتن را محاسبه كنيد.
ب- مصلح بودن‌ انسان مسلمان نمى‌تواند نسبت به مسايلى كه در جامعه مى‌گذرد، بى‌تفاوت باشد و به اصلاح ديگران نپردازد، بلكه موظّف است پس از اصلاح خود- در حدّ توان- در اصلاح ديگران كوشش كند. اسلام براى تقويت چنين فرهنگى روشهاى مختلفى ارائه داده است؛ به عنوان نمونه، مصلحان گاهى مورد تمجيد و ستايش قرار گرفته‌اند، چنان كه قرآن كريم مى‌فرمايد:
«انَّا لانُضيعُ اجْرَ الْمُصْلِحينَ» «٢» ما پاداش مصلحان را ضايع نمى‌كنيم.
گاهى نيز در جهت اصلاح جامعه، به امر به معروف و نهى از منكر سفارش شده است. چنان كه قرآن مجيد مى‌فرمايد:
«وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ امَّةٌ يَدْعُونَ الَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفَ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ» «٣» بايد از ميان شما، جمعى دعوت به نيكى و امر به معروف و نهى از منكر كنند.
زمانى ديگر نيز تلاش در جهت اصلاح مردم جزء كمال سعادت انسان شمرده شده است. چنان كه امير مؤمنان صلوات الله عليه مى‌فرمايد:
«مِنْ كَمالِ السَّعادَةِ السَّعْىُ فى اصْلاحِ الْجُمْهُورِ» «٤» تلاش براى اصلاح مردم، از كمال سعادت [انسان‌] است.
نكته بسيار ظريفى كه اسلام به آن توجه كرده، تقدم اصلاح خود بر اصلاح ديگران‌