خلاصه‌ مكتب تربيتى اسلام انسان را مسؤول اصلاح خود و ديگران مى‌داند و او را طورى تربيت مى‌كند كه نخست به اصلاح خويش و سپس به اصلاح جامعه اسلامى بپردازد. توجّه دادن انسان به توشه آخرت، رستگار معرفى كردن صالحان، دستور به محاسبه نفس در راستاى صالح شدن انسان توصيه شده است و بيان ضرورت امر به معروف و نهى از منكر، تمجيد از صالحان و ... نيز در راستاى اصلاح كردن جامعه آمده است.
ترجيح حيات اخروى بر دنيوى يكى ديگر از ويژگيهاى تربيت اسلامى است و اسلام با ارج نهادن به دنيا (نه دنيادوستى) و آخرت، رسيدن به آخرت را از راه دنيا ميسّر دانسته و در عين حال جهان اخروى را به مراتب از دنيا برتر معرفى كرده است.
فراگيرى علم و دانش و محدود نبودن آن به زمان، مكان و اشخاص يكى ديگر از ويژگيهاى تعليم و تربيت اسلامى است و همين ديدگاه سبب شكوفايى و جهش علمى در دنيا شده است.
پرسش‌ ١- ويژگى مسؤول دانستن انسان در تعليم و تربيت اسلامى را توضيح دهيد.
٢- دو اصل صالح بودن و مصلح بودن انسان را شرح دهيد.
٣- ويژگى ترجيح حيات اخروى را بيان كنيد.
٤- ويژگى محدود نبودن فراگيرى علم را توضيح دهيد.