و پروردگارت به زنبور عسل الهام كرده كه در كوهها و درخت‌ها و بناهاى بلند منزل گيريد، سپس از ميوه‌ها بخوريد و راه پروردگارتان را (با طاعت) بپيماييد، آن گاه از درون آنها نوشيدنى با رنگهاى مختلف بيرون مى‌آيد كه در آن براى انسان شفاست؛ همانا در اين، نشانه‌اى براى متفكّران است.
٤- تاريخ گذشتگان‌ «اوَلَمْ يَسيرُوا فِى الْارْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذينَ كانُوا مِنْ قَبْلِهِمْ» «١» آيا مردم در زمين سير و سفر نمى‌كنند تا عاقبت پيشينيانشان را ببينند.
ج- آفت زدايى‌ براى پرورش هر چه بهتر عقل آدمى، شناسايى و زدودن آفتها و موانع نيز كارى ضرورى است و اسلام نيز آن را مورد توجه قرار تعليم و تربيت در اسلام (ج‌١) ١٠٢ ديدگاه اسلام ص : ١٠٢ داده است. اين موانع عبارتند از:
١- غرايز: در صورتى كه غريزه‌ها از حدّ اعتدال خارج شوند، بر عقل چيره شده و جلوى آزادى عمل و نورانيّت آن را مى‌گيرند. حضرت على (ع) مى‌فرمود:
«مَنْ غَلَبَ هَواهُ عَلى عَقْلِهِ ظَهَرَتْ عَلَيْهِ الْفَضائِحُ» «٢» كسى كه هوايش بر عقلش غلبه كند، رسواييها بر او چيره گردد.
٢- پيروى كوركورانه «٣»: خداوند در نكوهش اين عمل مى‌فرمايد:
«قالُوا بَلْ‌نَتَّبِعُ ماالْفَيْنا عَلَيْهِ ابائَنا اوَلَوْ كانَ اباءُهُمْ لايَعْقِلُونَ شَيْئاً وَلا يَهْتَدُونَ» «٤» [كافران‌] گفتند: ما از آن چيزى پيروى مى‌كنيم كه پدران خود را بر آن يافتيم، آيا اگر چه پدرانشان هيچ انديشه نمى‌كردند و راه راست را نمى‌پيمودند [اينها بايد از آنان پيروى كنند؟].
٣- گمان: بسنده كردن به گمان نيز از موانع رشد عقل مى‌باشد. قرآن در زمينه نهى از آن مى‌فرمايد: