سپس [پيامبر] نزديك شد و نزديك شد تا اندازه دو كمان يا نزديكتر، و خداوند به بنده خود هر چه بايد وحى كند، وحى كرد، دل آنچه را كه ديد، دروغ نشمرد.
واژه «قلب» بيش از ١٣٠ بار در قرآن به كار رفته و آن را مركز ايمان، اطمينان، هدايت، تفقّه، تقوا، رأفت و رحمت، خشوع و ... معرفى كرده است. «١» نظر نهايى قرآن پيرامون قلب، كه پس از يازده سوگند بيان شد چنين است:
«قَدْ افْلَحَ مَنْ زَكَّيها وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّيها» «٢» هر كس در پاكى نفس كوشيد، رستگار شد و هر كه در پليدى‌اش فروپوشيد، نااميد گشت.
بر اين اساس، بسيار ضرورى است كه اسلام، عنايتى همه جانبه به پرورش قلب داشته باشد و راههاى عملى آن را نيز ارائه دهد. چنين ديدگاهى در دو محور كلى طرح شده كه شرح مختصر آن در زير مى‌آيد:
الف- پيرايش آفتها در نظام تربيتى اسلام بر بهداشت و درمان دل از پيرايه‌ها و آفتها تأكيد فراوان شده و اصول متعدّدى پيرايش دل را بر عهده دارند كه مبناى مسايل اخلاقى و دستورالعملهايى شده كه علماى اخلاق و عرفان اسلامى آنها را تدوين كرده‌اند. از نظر اسلام دل آدمى آسيب‌پذير است و آفتهاى متعدّدى آن را تهديد مى‌كند. دل اگر دچار بيمارى شد، آن گاه از درك واقعيتها ناتوان مى‌گردد و به اصطلاح كور مى‌شود:
«وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتى فِى الصُّدُورِ» «٣» ليكن دلهايى كه در سينه‌ها قرار دارد كور مى‌شود.
واژه ديگرى كه قرآن پيرامون دل بيمار به كار مى‌برد «سنگدلى» است:
«وَ لكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ ما كانُوا يَعْلَمُونَ» «٤»