استفاده از عنوان «مهدى» با توجه به بيانات پيامبر در مورد مهدى (عج) به‌عنوان منجى نهايى، از قرن اول هجرى افراد و گروه‌هايى پيدا شدند كه لقب «مهدى» را به‌عنوان يگانه منجى كه بايد انتظار ظهورش را داشت، درباره رهبران و امامان خود به كار مى‌بردند و از اين عنوان براى رسيدن به مقاصد سياسى خود سوءاستفاده مى‌كردند. به‌نمونه‌هاى زير توجه كنيد:
فرقه‌اى معروف به‌كيسانيه معتقد شدند پس از شهادت امام‌حسين عليه السلام، امامت به برادرش محمد بن حنفيه منتقل گرديد. آنان او را مهدى موعود مى‌دانستند و مى‌گفتند: او نمرده و در كوه «رَضْوى‌»- بين مكه و مدينه- اقامت دارد و به زودى باز مى‌گردد و فرمانرواى زمين مى‌شود. «١» عباسيان و حتى بعضى از علويان براى رسيدن به مقاصد سياسى خود در برابر اموى‌ها، درصدد بهره‌بردارى از اعتقاد جامعه نسبت به مهدويت برآمدند؛ آنان در اوج مبارزه با امويان با محمد بن عبدالله محض، معروف به نفس زكيه به عنوان اين كه او «مهدى امّت» است، بيعت كردند.
عمير بن فضل مى‌گويد: روزى منصور عباسى را به حال انتظار جلوى منزل نفس زكيه ديدم. محمّد از خانه خارج شد و خواست بر اسبش سوار شود، منصور با احترام تمام او را بر اسب سوار كرد و ايشان رفت.
پرسيدم: او كيست كه اين همه احترامش كردى؟ منصور گفت: مگر نمى‌شناسى، او محمد بن عبدالله بن حسن، مهدى ما اهل‌بيت است. «٢»