خداوند عزوجل فرمود: به وسيله آن قائم (ايستاده) از قاتلان انتقام مى‌گيرم. «١» از آن جا كه ائمه عليهم السلام همه نور واحد هستند، هر كدام واجد تمام صفات كمال بوده‌اند، ولى در هر كدام از آنان به اقتضاى شرايط، يك صفت، ظهور بيشترى داشته و لقبى مناسب آن در ايشان شهرت بيشترى يافته است. از جمله امام زمان (عج) كه مانند ديگر امامان براى تحقق امر حق و حكومت جهانى اسلام قيام مى‌كند، ولى فقط ايشان موفق به محقق ساختن اين اراده خدا و انتقام گرفتن از دشمنان دين مى‌شود و ظاهراً از اين رو لقب «قائم» در مورد آن حضرت كاربرد بيشترى داشته باشد.
پدر و اجداد روايات زيادى بيانگر آن است كه حضرت مهدى (عج) از اولاد پيامبر صلى الله عليه و آله و على عليه السلام و فاطمه عليها السلام و از تبار امام حسين عليه السلام و نيز بقيه امامان عليهم السلام است؛ از اين رو سلسله نسب آن حضرت به ترتيب زير است:
«حجة بن الحسن بن على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن الحسين بن على بن ابى طالب عليهم السلام» مادر نام مادر حضرت مهدى (عج) نرجس، دختر يشوعا پسر قيصر پادشاه روم است كه بشر بن سليمان او را به دستور امام هادى عليه السلام از برده فروشى به نام عمر بن يزيد براى آن حضرت خريد؛ سپس امام او را به فرزندش بخشيد