تاريخ و اصول روابط بين الملل - جمالی، حسین - الصفحة ٢٧٠
تعيينكننده اين نيرو در حوزه سياست خارجى را مىتوان در مخالفت مردم آمريكا با ادامه جنگ در ويتنام و حمايت همه جانبه ملت مسلمان ايران در دفاع هشت ساله عليه عراق متذكر شد.
٢- دانشمندان و متخصصان: در ميان متخصصان، اقتصاددانان و فيزيكدانان، مىتوانند بيش از همه بر سياست خارجى تأثير گذارند. هرگونه اعطاى وام، استقراض، صادرات و واردات، كمكهاى خارجى و برنامههاى توسعه به ديدگاههاى كارشناسى اقتصادى پيوند مىخورد. آنان از طريق ارائه طرحهاى كارشناسى مىتوانند برنامههاى اقتصادى مرتبط با دنياى خارج را جهت دهند. فيزيكدانان كه در امور تسليحات اتمى و استراتژيك، صاحبنظر هستند، مىتوانند در تعيين استراتژى سياست خارجى در مورد قراردادهاى موازنه تسليحات اتمى- مانند سالت ١ و ٢-، به كارگيرى سلاحهاى اتمى و ... تأثير گذارند.
ابزارها و تكنيكهاى اجراى سياست خارجى دولتها براى تأمين منافع ملى خود و تحقق اهداف سياست خارجى، از تكنيكها و ابزارهاى متفاوتى بهره مىگيرند. در اينجا مهمترين اين امور را حسب اولويت و اهميت به تصوير مىكشيم.
١- ديپلماسى ديپلماسى عبارت است از مديريت روابط بين دول، با به كارگيرى روشهاى مذاكره و معامله، جهت ايجاد تفاهم و دوستى، براى پيشبرد مقاصد و منافع ملى يك كشور. «١» ديپلماسى، در واقع، اداره سياست خارجى و امور بينالمللى از طريق راه حلهاى مسالمتآميز است. هر چند برخى اعتقادشان اين است كه پايان ديپلماسى و سياست، جنگ است، امّا بايد افزود كه در حين جنگ نيز ديپلماسى به كار مىآيد. وظيفه اصلى ديپلماسى در طول جنگ، كسب حمايت و مشروعيت بينالمللى مىباشد. بنابراين، اصل