جهاد در قرآن - فرازی حیدری - الصفحة ٩٢
ب- عوامل معنوى آنچه در اينجا بايد بيشتر به آن پرداخته شود، عوامل معنوى پيروزى است كه با استعانت از خدا، به شرح آنها مىپردازيم:
١- فهم و بينش عميق: رزمندهاى كه با داشتن اعتقادات صحيح و اصولى به مصاف دشمن مىرود، خداوند را تنها خالق جهان هستى مىشناسد كه بر همه موجودات و آشكار و نهان جهان خلقت احاطه دارد و خود را ياور مؤمنان و دشمن كافران معرفى كرده است. چنين شخصى، دنيا را منزلگه موقّت و آخرت را سراى جاويدان مىداند، شهادت را فوز عظيم و جهاد در راه خدا را عملى محبوب نزد حضرت حق تلقى مىكند، پيروزى را در انحصار خداى متعال دانسته و نتيجه ظاهرى جنگ اعم از پيروزى و شكست، او را به غرور و يأس نمىكشاند و از انجام وظيفه باز نمىدارد. انسانى با اين تفكر، چون كوهى مىگردد كه در برابر حوادث و ناملايمات جنگ، ثبات قدم را از دست نمىدهد و تا پايان كار در راه هدف، استقامت مىورزد. واضح است كه چنين اشخاصى در مقايسه با افرادى كه مرگ خود را در دنيا، بر باد رفتن همه هستى خود مىدانند بسيار مقاومتر و در نتيجه به پيروزى نزديكترند.
قرآن مجيد نيز علت شكست نيروهاى كافر در برابر مؤمنان صابر را همين عدم درك صحيح آنان از مسائل مربوط به جهان خلقت مىداند و مىفرمايد:
«... بِانَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ» «١» (علت پيروزى مؤمنان بر كافران) به اين سبب است كه آنان (كافران) گروهى هستند كه نمىفهمند! با مقايسه صفات مؤمنان با صفات كافران مىتوان دريافت كه عامل پيروزى مؤمنان بينش و فهم صحيح و عميق از جهان هستى و واقعيتهاى آن است.
٢- صبر و پايدارى: خداوند متعال ضمن دستوراتى كه به مبارزان جنگ بدر مىدهد، به دو دستور در زمينه صبر اشاره كرده مىفرمايد: