جهاد در قرآن - فرازی حیدری - الصفحة ٩٣
«يا ايُّهَاالَّذينَ امَنُوا اذا لَقيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا ...» «١» اى كسانى كه ايمان آوردهايد! هنگامى كه (در ميدان نبرد) با گروهى رو به رو مىشويد، ثابت قدم باشيد.
و در آيه بعد نيز چنين توصيه مىكند كه «وَاصْبِرُوا انَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرينَ» «ثبات» از نظر لغوى معنايى وسيعتر از معناى «صبر» دارد. اما در اين جا، منظور فرار نكردن از مقابل دشمن است، يعنى تأكيد بر همان مطلبى كه در آيه ديگر اين سوره آمده است:
«يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا اذا لَقيتُمُ الَّذينَ كَفَرُوا زَحْفًا فَلا تُوَلُّوهُمُ الادْبارَ» «٢» اى كسانى كه ايمان آوردهايد! هنگامى كه با انبوه كافران در ميدان نبرد رو به رو مى شويد، به آنها پشت نكنيد (و فرار ننماييد)! علت پيروزى نيروى اندك مسلمانان بر نيروهاى بسيار مشركان و كفار نيز همين صبر مسلمانان عنوان شده است:
«يا ايُّهَا النَّبِىُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنينَ عَلَى الْقِتالِ انْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشرُونَ صابِرُونَ يِغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ انْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا الْفًا مِنَ الَّذينَ كَفَرُوا بِانَّهُمْ قَوْمٌ لايَفْقَهُونَ» «٣» اى پيامبر! مؤمنان را به جنگ (با دشمن) تشويق كن! هرگاه بيست نفر با استقامت از شما باشند، بر دويست نفر غلبه مىكنند؛ و اگر صد نفر باشند، بر هزار نفر از كسانى كه كافر شدند، پيروز مىگردند؛ چرا كه آنها گروهى هستند كه نمىفهمند.
البته صبرى كه در اين جا عامل پيروزى قلمداد مىشود همان صبرى است كه ناشى از بينش عميق رزمندگان باشد و مراتب اين پيروزى بستگى به مراتب ايمان و صبر دارد، چنانكه بعد از همين آيات، گوشزد مىكند كه به دليل تنزّل روحيه قوى رزمندگان، پيروزى يك بر ده مؤمنان بر كافران به پيروزى يك بر دو تنزّل پيدا كرده است و علت اين