جهاد در قرآن - فرازی حیدری - الصفحة ٨٤
مىفرمايد:
«فَبما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَليظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ ...» «١» به (بركت) رحمت الهى، در برابر آنان (: مردم) نرم (و مهربان) شدى؛ و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو پراكنده مىشدند.
٤- عفو و گذشت: افراد زير دست ممكن است در اثر جهالت يا غفلت، مرتكب خطايى شوند؛ گر چه تذكر، توبيخ و تنبيه لازم است ولى ويژگى عفو و گذشت از ضروريات فرماندهى است.
يك رزمنده شجاع را نبايد به خاطر يك تخلّف يا تخطّى از خود راند و طرد نمود، بلكه بايد بعد از تذكر لازم، چشمپوشى نمود و به او ميدان داد كه توانايىهايش را به ظهور برساند. قرآن مجيد به پيامبرش مىفرمايد:
«فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِى الْامْرِ» «٢» پس آنها را ببخش و براى آنها آمرزش بطلب و در كارها با آنان مشورت كن! اين آيه ناظر به تخلّف رزمندگان اسلام در جنگ احد است. خداوند به پيامبرش به عنوان فرمانده نظامى خطاب مىكند كه از خطاى آنان درگذر و برايشان طلب آمرزش كن و با مشورت طلبى از آنان، به آنها بها بده و از توانايىشان بهره گير! فرمانده با طرف شور قرار دادن زيردستان، به خصوص بعد از عفو و گذشت از خطايشان، آنان را به فداكارى، مقاومت و جانبازى تشويق كرده و در پيروزيها و شكست سهيم نموده و احساس تعهّد و مسؤوليتشان را زيادتر مىكند.
٥- قدرت تصميم گيرى: عزم و اراده تصميم گيرى به ويژه در ميدان نبرد، بايد به عهده فرمانده باشد.