جهاد در قرآن

جهاد در قرآن - فرازی حیدری - الصفحة ٨٢

مؤمنان بايددر برابر يكديگر با گذشت رفتار كنند؛ امّا در برابر دشمنان بايد به گونه‌اى رفتار كنند كه نه تنها دشمنان نتوانند در آنها طمع كنند و از اخلاق نيكويشان سوء استفاده نمايند، بلكه حتى خشونتى در آنان ببينند كه دشمنان را به ترس و هراس وادارد و به تعبير آيه شريفه:
«وَلْيَجِدُوا فيكُمْ غِلْظَةً» «١» آنها بايد در شما شدّت و خشونت احساس كنند.
برخورد و راه رفتن متكبرانه كه در برخورد با مؤمنان جايز نيست، در مواقع رويارويى با دشمنان جايز شمرده شده است؛ چنانكه وقتى يكى از سرداران اسلام به نام ابودجانه در برابر دشمن، متكبرانه قدم مى‌زد، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: «خداوند چنين راه رفتنى را دشمن مى‌دارد، مگر در اين موقعيت.» «٢» ويژگى‌هاى فرماندهان‌ فرماندهان نظامى لشكر اسلام نه تنها بايد در ويژگى‌هاى عمومى ذكر شده از ديگران برتر باشند، كه حتى بايد ويژگى‌هاى ديگرى نيز داشته باشند، از جمله:
١- دانش و توان كافى: به عهده گرفتن فرماندهى از ديدگاه رزمندگان اسلام، يك وظيفه است، نه يك مقام و منصب؛ و فرماندهى به كسى پيشنهاد مى‌شود كه علم، تدبير و توان لازم براى تحمّل اين مسؤوليت مهم را داشته باشد. البته براى هر مرحله از فرماندهى علم و تدبير متناسب با آن مرحله لازم است. ولى در هر حال اين يك ضابطه كلى است. وقتى پيامبر بنى‌اسرائيل، طالوت را براى فرماندهى تعيين كرد، گروهى ظاهربين و سست ايمان، صلاحيت طالوت را به خاطر نداشتن مال و مكنت زير سؤال بردند. پيامبرشان در جواب فرمود: