تبيين و توضيح‌ در بحث دشمن شناسى، علاوه بر دسته‌بندى دشمنان، به عداوت و كينه آنان بخصوص يهود و مشركان نسبت به مسلمانان نيز اشاره شد. به نظر مى‌رسد نگاه تفصيلى به دشمنى مشركان و اهل كتاب و كنكاش پيرامون آن، ما را در دشمن شناسى هوشيارتر و بيناتر مى گرداند.
١- دشمنى مشركان:
مشركان كه اولين و از سرسخت‌ترين دشمنان مسلمانان مى‌باشند، در حقيقت دشمن عقل، انسانيت، فضيلت و كرامتند. آنان بدون هيچ ادلّه عقلى و بيّنه روشنى براى خداوند شريك تراشيده و به جهالت و خرافه‌بافى خويش، دل خوش كرده‌اند و از توحيد، يكتاپرستى و يكتاپرستان بيزارند و اين بغض و كينه آنان را به هر اقدامى عليه مسلمانان مبلّغ توحيد وا مى‌دارد.
«اشْرَكُوا بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً» «١» براى خداوند چيزهايى را كه هيچ دليل آشكارى بر (خدايى آنها) نازل نشده است شريك قرار داده‌اند.
«وَ اذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْاخِرَةِ وَ اذا ذُكِرَ الَّذينَ مِنْ دُونِهِ اذا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ» «٢» و چون خدا به يگانگى ياد شود، دلهاى كسانى كه به آخرت ايمان ندارند، منزجر مى‌گردد و چون خدايان (دروغين) غير از او ياد گردند، بناگاه شادمان گردند.
«اذا ذَكَرْتَ رَبَّكَ فِى الْقُرآنِ وَحْدَهُ وَ لَّوْا عَلى‌ ادْبارِهِمْ نُفُورًا» «٣» و چون در قرآن پروردگار خود را به يگانگى ياد كنى، با نفرت از تو روى بر