جهاد در قرآن - فرازی حیدری - الصفحة ٣٢

مؤمنان مقاومى كه در مكه بودند، از ايّام حج، براى رساندن پيام فرهنگى خويش نهايت استفاده را مى‌بردند و على رغم اقدامات مشركان در هراساندن حاجيان و منع شديد آنان از برقرارى ارتباط با پيامبر، در اين مراسم پيام توحيد به گوش تعدادى از حاجيان مى‌رسيد و آنان خبر اين پيام را با خود به شهر و سرزمينشان مى‌بردند و كنجكاوى گروهى را براى جويا شدن از محتواى اين پيام بر مى‌انگيختند. بدين سان بذر توحيد در خارج از مكه پاشيده مى‌شد. سال يازدهم بعثت در مدينه- بزرگ‌ترين شهر حجاز بعد از مكه كه در آن زمان يثرب خوانده مى‌شد- خبر پيام جديد گوش به گوش مى‌گشت و سؤال ها پيرامون اين دين در ذهن نقش مى‌بست. گروهى كه در مراسم حج آن سال پيامبر را ديده و به ايشان ايمان آورده بودند، پيام وى را براى مردم نقل مى‌كردند و پيام ناب توحيد قلب‌هاى مستعدّ اهل‌مدينه را تسخير مى‌كرد. در مراسم حج سال دوازدهم، تعدادى از مسلمانان مدينه با پيامبر بيعت كردند و نماينده رسول خدا صلى الله عليه و آله به مدينه آمد و زمينه‌هاى گسترش دعوت را مهيّا ساخت. در سال سيزدهم جمع نسبتاً زيادى- ٧٥ نفر- «١» با حضرت بيعت كردند كه او را در مدينه بپذيرند و تحت فرمان او از دين اسلام دفاع نمايند و مدتى بعد از آن رسول خدا صلى الله عليه و آله به مدينه هجرت كرد «٢» و اولين حكومت اسلامى را در آن شهر بنيان نهاد.
مدينه قبل از بدر با تشكيل حكومت اسلامى در مدينه، اوضاع در آن شهر تغيير كرد. مسلمانان ديگر اقليت ضعيفى نبودند. تعدادى از مسلمانان مكه به مدينه هجرت كرده و بيشتر افرادِ دو قبيله بزرگ اوس و خزرج نيز به اسلام گرويده بودند. تعداد كمى نيز كه به دين يهود گرويده بودند و يهوديانى نيز كه در مدينه بودند با پيامبر عهد و پيمان صلح و يارى بستند و رسول خدا صلى الله عليه و آله همه آنان را تحت رهبرى سياسى خويش يكپارچه و متحد كرد. «٣»