جهاد در قرآن - فرازی حیدری - الصفحة ٣١
فرا بخواند و مدت كمى بعد از آن دستور، دعوت عمومى و آشكار صادر گرديد:
«فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ اعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكينَ» «١» بدانچه مأمورى قيام كن و از مشركان روگردان باش.
اصول دعوت پيامبر به توحيد مانند پرستش خداى يگانه قادر عالم، نفى بتهاى ساخته دست بشر، برابرى و برادرى انسانها و ... موجب گرويدن گروه بسيارى به خصوص از افراد محروم و بندگان و ضعيفان به اسلام شد و منافع بزرگان قوم به شدت در خطر افتاد. آنان كه فرهنگ جاهلى و پوشالى خود را در مصاف با فرهنگ توحيدى پيامبر شكست خورده و ناتوان مىديدند، با تمام توان و با استفاده از راههاى گوناگون به مبارزه برخاستند. مسلمانان در اين دوران در تنگناى سختى قرار داشتند و گاه و بيگاه از پيامبر مىخواستند به آنان اجازه دفاع داده شود، ولى رسول خدا صلى الله عليه و آله آنان را به جهاد فرهنگى و نيز تحمل آزارها و اذيتها تشويق مىفرمود. رسول خدا صلى الله عليه و آله دو جبهه فرهنگى و نظامى را بررسى كرد؛ از طرفى مىديد كه فرهنگ جاهلى دشمن به هيچ وجه تاب مقاومت در برابر فرهنگ ناب توحيد را ندارد و با اولين هجوم بنيان آن در هم مىريزد و دشمن در اين جبهه شكست مىخورد و از طرف ديگر مىديد كه جبهه نظامى دشمن قوى است و امكانات فراوان دارد و مسلمانان اندك، ناتوان و بدون امكانات هستند؛ با توجه به اين شرايط حضرت در آن مقطع تنها راه را جهاد در جبهه فرهنگ و تحمل آزار و اذيتها مىديد. لذا توانست با تحمّل و مقاومت بسيارى از نقشههاى دشمن را منجر به شكست بنمايد؛ از آن پس، با زياد شدن تعداد مسلمانان، برخوردهاى قهرآميز قريش نيز شديدتر مىشد. پيامبر صلى الله عليه و آله در اين زمان تاكتيك هجرت را از دو جهت مناسب يافت: از جهتى مسلمانان مىتوانستند با هجرت، از آزارها و شكنجههاى قريش رهايى يابند و آزادانه به دين خود عمل كنند و از طرف ديگر، پيام فرهنگى رسول خدا صلى الله عليه و آله به خارج از مكه راه مىيافت. بدين سان روش جديدى براى مقابله با دشمن پيش كشيده شد و آثار بسيار ارزشمند و فراگيرى به جاى گذاشت. شخص پيامبر صلى الله عليه و آله و