جهاد در قرآن - فرازی حیدری - الصفحة ٢٦
تمام شده باشد. «١» كسانى كه اصل جهاد ابتدايى را در اسلام پذيرفتهاند، براى آن، دو مصداق ذكر كردهاند: جهاد ابتدايى آزادىبخش و جهاد براى برطرف ساختن موانع تبليغ و دعوت به توحيد؛ كه در اينجا به بررسى هر يك از آنها مىپردازيم.
١- جهاد آزادىبخش: اين جهاد در مواردى است كه عدهاى از انسانها اعم از مسلمان يا غير مسلمان، مظلوم واقع شده و قدرت دفاع از خويش را نداشته باشند. در چنين مواردى مسلمانان وظيفه دارند به دفاع از اين گروه بپردازند و اگر با داشتن توانايى ساكت بنشينند، به ظالم كمك كرده و مرتكب گناه شدهاند.
قرآن كريم با صراحت و جدّيت از اين جهاد، كه در حقيقت همان دفاع از مظلوم است، طرفدارى نموده و سستى كنندگان در اين امر را سرزنش كرده است:
«وَ مالَكُمْ لا تُقاتِلوُنَ فى سَبيلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ الَّذينَ يَقوُلوُنَ رَبَّنا اخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ اهْلُها وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيّاً وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ نَصيراً» «٢» چرا در راه خدا، و (براى احقاق حق) مردان و زنان و كودكانى كه (به دست ستمگران) تضعيف شدهاند، پيكار نمىكنيد؟! همان افراد (ستمديدهاى) كه مىگويند: «پروردگارا! ما را از اين شهر (مكه) كه اهلش ستمگرند بيرون ببر! و از طرف خود براى ما سرپرستى قرار ده و از جانب خود، يار و ياورى براى ما تعيين فرما! هر چند شأن نزول اين آيه در مورد مسلمانانى است كه در مكه باقى مانده بودند و آزار و اذيت مشركان را تحمل مىكردند ولى مىدانيم كه شأن نزول، مخصّصِ آيه نيست و حكم آيه، كلى و هميشگى است.
سيره عملى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله، قبل از بعثت و پس از آن، و سخنان امامان معصوم عليهم السلام در مورد حمايت از مظلومان به قدرى فراوان و گويا است كه ما را از بسط سخن بىنياز