جهاد در قرآن - فرازی حیدری - الصفحة ٢٤

مباحثى نظير استثناى برخى از زمان‌ها و مكان‌ها در جهاد، تعيين حداقل مقدار واجب آن، لزوم دعوت به اسلام پيش از جهاد، مشروط بودن آن به اذن امام معصوم يا امام عادل و لزوم انتخاب كفار نزديك‌تر براى جهاد را ذكر كرده‌اند. «١» طرح اين مباحث تأكيدى بر وجود حكم جهاد ابتدايى در اسلام است؛ زيرا در جهاد دفاعى، استثنا مفهومى ندارد و تعيين زمان و مكانِ آن، در حقيقت به عملكرد دشمن بستگى دارد. از سوى ديگر، اذن امام معصوم عليه السلام نيز در جهاد دفاعى شر جهاد در قرآن ٣٤ مدينه قبل از بدر ص : ٣٢ ط نيست.
مفسّران نيز در كتب تفسيرى خويش، ذيل آيات جهاد، به چگونگى تشريع جهاد ابتدايى و اهداف آن پرداخته‌اند.
تبيين جهاد ابتدايى‌ بيشتر مستشرقين، اسلام را دين زور و شمشير معرّفى نموده و حكم جهاد ابتدايى و جنگ‌هاى متعدد پيامبر صلى الله عليه و آله را دليل بر ادعاى خويش قلمداد كرده‌اند. براى روشن شدن بطلان اين مدّعا بايد هم مفهوم جهاد ابتدايى معلوم شود و هم در مورد جنگ‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله تحقيق و بررسى به عمل آيد. در مورد دوم به گواهى تاريخ، همه جنگ‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله دفاعى بوده است و اصولًا پيامبر صلى الله عليه و آله در تمام دوران حكومت خود در مدينه فرصت و امكانات لازم براى جهاد ابتدايى را به دست نياورد.
البته مفهوم جهاد ابتدايى اين نيست كه مسلمانان ابتدا به ساكن شمشير در دست گرفته و با سپاه به اطراف حمله كرده و مردم را به اسلام آوردن و يا جنگ مخير كرده و در صورت استنكاف آنان از قبول اسلام با شمشير گردن‌هايشان را بزنند. اين روش كسانى است كه حرف حساب و معقول نداشته براى قبولاندن حرف باطل خود چاره‌اى جز توسل به زور ندارند؛ اما اسلام تعاليمى را ارائه كرده كه مطابق با فطرت، ميل قلبى، باطنى و طبيعى بشر است.
پيامبر صلى الله عليه و آله و مسلمانان آگاه وظيفه دارند اين تعاليم را با بيانى كافى و روشن براى بشر