جهاد در قرآن - فرازی حیدری - الصفحة ١٧
بنابراين معناى اصطلاحى جهاد عبارت است از: به كار گرفتن سعى و توان براى مقابله با دشمن، به نيّت كسب رضاى خدا و امتثال امر او.
اقسام جهاد تقسيم بندى جهاد به چند اعتبار صورت مىگيرد، گاهى تقسيم بندى به اعتبار «دشمن» است و گاهى به اعتبار «نوع هجوم» و گاهى به اعتبار «ارزش و اهميت» كه اين تقسيم بندىها خود به شرح زير است:
جهاد اكبر و جهاد اصغر دشمن انسان يا درونى است و يا بيرونى، دشمن درونى عبارت است از شيطان كه وجودش نامرئى بوده و در نفس انسان وسوسه مىكند و با يارى گرفتن از قواى نفسانى بر قواى رحمانى و عقلانى مىتازد و با شكست دادن آنها، انسان را به بردگى و بندگى مىگيرد. جهاد با شيطان و قواى نفسانى را «جهاد نفس» يا «جهاد اكبر» ناميدهاند.
در مقابل، دشمن بيرونى است؛ يعنى شيطانهاى انسان نمايى كه سد كننده راه خدايند و تجاوزگر به حقوق انسانها؛ جهاد در مقابل اينان را «جهاد اصغر» گويند.
چرا جهاد اكبر؟
اصطلاح «جهاد اكبر» را براى «جهاد با نفس» شخص رسول خدا صلى الله عليه و آله به كاربردند.
ايشان خطاب به گروهى از رزمندگان كه فاتحانه از ميدان مبارزه با دشمن خارجى باز مىگشتند، فرمود:
«مَرْحَبًا بِقَوْمٍ قَضَوُا الْجِهادَ الْاصْغَرَ وَ بَقِىَ عَلَيْهِمُ الْجِهادُ الْاكْبَرُ» آفرين به قومى كه جهاد كوچكتر را انجام دادند و جهاد بزرگتر هنوز بر عهده آنان باقى است.
رزمندگان پرسيدند: اى رسول خدا؛ جهاد اكبر چيست؟