جهاد در قرآن - فرازی حیدری - الصفحة ١٠٥
سوگند به خدا، مغلوبند كسانى كه (براى جلوگيرى از پيشروى دشمن) با يكديگر همراهى نكردند.
٣- نافرمانى همان گونه كه اطاعت و پيروى از فرماندهى در جنگ از عوامل پيروزى محسوب مىشود، تمرّد و نافرمانى از دستور رهبران و فرماندهان جنگ نيز سبب شكست نيروهاى رزمنده مىگردد.
از امام على عليه السلام چنين نقل شده است:
«آفَةُ الْجُنْدِ مُخالَفَةُ الْقادَةِ» «١» آفت لشكر، مخالفت با فرمانده است.
بيشترين گلايه و شكايت حضرت على عليه السلام از لشكريانش، عدم فرمانبردارى آنان است. به همين دليل، آن حضرت آرزو مىكرد كه ده نفر از لشكر خود را با يك نفر از نيروهاى فرمانبر لشكر معاويه معاوضه كند؛ «٢» زيرا آنان در ميسر باطل خود فرمانبردار، ولى اينان در عين حق بودنشان متمّرد بودند.
٤- عجب و غرور شيوع مفاسد اخلاقى در بين نيروهاى رزمنده نيز سبب تضعيف قواى معنوى و در نتيجه شكست آنان مىگردد. يكى از اين مفاسد كه نقش بارزى دارد و قرآن مجيد نيز به آن تصريح نموده، عُجب و غرور است.
عجب و غرور سبب مىشودكه انسان از ديدن واقعيتها محروم گردد و گمان مىكند كه همه شرايط و عوامل در اختيار او و به نفع اوست. انسان مغرور و خود پسند از دقت در جوانب گوناگون يك مسأله غافل شده همين امر سبب وارد آمدن ضربه به اعمال او مىگردد. همچنين عجب باعث مىشود تا شخص به جاى تكيه بر خدا، بر خود تكيه كند