ثروت از ديدگاه قرآن - وفا، جعفر - الصفحة ٧٦
مىداند و مىفرمايد:
هرگاه خداوند خير و خوشبختى بندهاش را بخواهد، ميانهروى و حسن تدبير را به او الهام بخشيده، در دل او القا مىكند كه از سوء تدبير و اسراف دورى گزيند. «١» و نيز مىفرمايد:
«الِاقْتِصادُ نِصْفُ المْؤُنَةِ» «٢» ميانه روى [در مصرف مال]، نيمى از مخارج [زندگى] است.
عامل ميانهروى عاقبت انديشى و آيندهنگرى و طرح و برنامهريزى، مهمترين عامل ميانهروى و حفظ اعتدال در معيشت است كه از مجموع آنها در روايات اسلامى به «تدبير و حسن تقدير» تعبير شده است. تدبير و پيشبينى، «نشانه عقل»، «نصف مؤونه» و «قوام زندگى» محسوب مىشود و انسان را از خطا و لغزش مالى و فقر در امان مىدارد، چنان كه سوء تدبير «آفت زندگى» و «سبب از دست رفتن مال» و «كليد فقر» است. «٣» فرد يا جامعهاى كه طرح و برنامهريزى متناسب نداشته باشد، بناچار بر اثر طغيان سرمايهدارى و رفاه افراطى و يا بحران مالى و فقر و بدبختى در مسير سقوط قرار مىگيرد. اميرمؤمنان على عليه السلام فرمود:
«يُسْتَدَلُّ عَلَى الادْبارر بِارْبَعٍ سُوءُ التَّدْبيرِ وَ قُبْحُ التَّبْذيرِ وَ قِلَّةُ الاعْتِبارِ وَ كَثْرَةُ الاعْتِذارِ» «٤» چهار چيز نشانه سقوط و سير نزولى (فرد و جامعه) است: سوء تدبير (در طرح و برنامهريزى) ريخت و پاش (در هزينه) تجربه نيندوختن از حوادث گذشته و زياد پوزش خواستن.