حضرت على عليه السلام فرمود:
«مَنْ جُمِعَ لَهُ مَعَ الْحِرْصِ عَلَى الدُّنْيا الْبُخْلُ بِها فَقَدْ اسْتَمْسَكَ بِعَمُودَىِ اللُّؤْمِ» «١» كسى كه همراه با حرص بر ذخاير دنيا بخل ورزد، به دو پايه پستى چنگ زده است.
كلمه «شُحّ» كه در مواردى از قرآن و حديث به كار رفته نيز مؤيّد اين معناست؛ زيرا «شُحّ» بُخل توأم با حرص و وَلَعْ است «٢» و مفهومى جز اين ندارد كه حرص و بخل، ناپسند و نكوهيده است.
امام صادق عليه السلام هنگام طواف خانه خدا، پيوسته مى‌گفت:
«اللَّهُمَّ قِ شُحَّ نَفْسى‌» خدايا! مرا از بخل نفسم نگه دار.
يكى از ياران امام عرض كرد: فدايت شوم! امشب جز اين، دعاى ديگرى از شما نشنيدم! حضرت فرمود:
چه چيز از بخل و حرص نفس مهم‌تر است! در حالى كه خداوند فرموده است:
«وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَاولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» «٣» و هر كس كه از بخل نفسش در امان باشد، همانا رستگارانند.
عوامل حرص و آزمندى‌ الف- دنياطلبى‌ دقت در متون اسلامى نشان مى‌دهد كه توجه فراوان به دنيا و دل بستن به زرق و برق آن، انسان را حريص‌تر و به ثروت اندوزى تشنه‌تر مى‌كند. امام صادق عليه السلام در اين باره مى‌فرمايد:
«مَثَلُ الدُّنيا كَمَثَلِ ماءِ الْبَحْرِ كُلَّما شَرُبَ مِنْهُ الْعَطْشانُ ازْدادَ عَطَشاً حَتّى‌ يَقْتُلَهُ» «٤» دنيا چون آب درياست. تشنه، هر چه از آن [بيشتر] بياشامد، بر تشنگى‌اش افزوده مى‌شود تا