ثروت از ديدگاه قرآن - وفا، جعفر - الصفحة ٦٣
همواره شما را به نوعى از ترس و گرسنگى و كاستى در اموال مىآزماييم.
در سوره فجر به دو بخش آزمايش اشاره كرده، مىفرمايد:
«فَأَمَّا الْإِنسَانُ إِذَا مَا ابْتَلَاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَنَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ* وَأَمَّا إِذَا مَا ابْتَلَاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ» «١» اما انسان هنگامى كه پروردگارش او را براى آزمايش، اكرام مىكند و نعمت مىبخشد (مغرور مىشود و) مىگويد: پروردگارم مرا گرامى داشت و چون او را بيازمايد و روزىاش را بر او تنگ گيرد، مىگويد: پروردگارم مرا خوار ساخت.
از دقّت در آيهها چند نكته به دست مىآيد:
نخست اين كه از تكرار كلمه «ابتلاء» روشن مىشود كه هم نعمت دادن خدا امتحان است و هم ندادن وى؛ هم فقر سبب آزمايش است و هم ثروت زياد؛ چنان كه در جاى ديگر قرآن آمده است:
«... وَنَبْلُوكُم بِالشَّرِّ وَالْخَيْرِ فِتْنَةً ...» «٢» ما شما را با خير و شرّ مىآزماييم.
بنابراين نبايد ثروت و مال زياد را خير و خوبى از جانب خدا تلقى كرد. چه بسا فزونى اموال به عنوان امتحان سبب شود كه در امتحان مالى مردود و سرافكنده شويم. قرآن هم اين نوع برداشت را از ثروتمند بودن تخطئه كرده و مىفرمايد:
«أَيَحْسَبُونَ أَنَّمَا نُمِدُّهُم بِهِ مِن مَّالٍ وَبَنِينَ* نُسَارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْرَاتِ بَل لَّا يَشْعُرُونَ» «٣» آيا آنان مىپندارند مال و فرزندانى كه به آنها مىدهيم در نيكى به آنها مىشتابيم؟ [هرگز!] بلكه آنها در نمىيابند.
نكته دوم اين كه برخى از مردم دنياپرست، زندگى را در تنعم و داشتن نعمتهاى فراوان مىدانند و ملاك ارزش را داشتن مال زياد مىپندارند و نداشتن آن را علامت