«لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُم بِسِيَماهُمْ لَا يَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافاً ...» «١» (اين صدقات) از آن فقرايى است كه در راه خدا محصور شده‌اند، نمى‌توانند براى كسب و كار در زمين سفر كنند. هر كه حال ايشان را نداند، از عفت زيادى كه دارند، مى‌پندارد كه از توانگرانند. آنان را از سيمايشان مى‌شناسى. از مردم به اصرار چيزى نمى‌خواهند.
انسان محروم، اگر آزادانديش و با خدا باشد، با وجود غناى نفس در رديف اغنيا شمرده مى‌شود، چنان كه افراد ثروتمند نيز بر اثر حرص و آرزوى بسيار در صف فُقرا قرار مى‌گيرند.
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد:
«لَيْسَ الْغِنى‌ عَنْ كَثْرَةِ الْعَرْضِ وَلكِنَّ الْغِنى‌ غِنىَ النَّفْسِ» «٢» غنا و توانگرى با مال بسيار نيست، بلكه با غنى بودن نفس آدمى است.
و نيز فرموده است:
«الْغِنى‌ فِى الْقَلْبِ وَالْفَقْرُ فِى الْقَلْبِ» «٣» غنا و بى‌نيازى و همچنين فقر و نيازمندى در دل نهفته است [و به زيادى و كمى مال نيست‌].
حضرت على عليه السلام مى‌فرمايد:
«اشْرَفُ الْغِنى‌ تَرْكُ المُنى‌» «٤» ترك آرزوهاى طولانى، بهترين توانگرى است.
غنى به كسى مى‌گويند كه به ديگران محتاج نباشد. آن كس كه اسير طمع گشته، همواره نيازمند ديگران است. امام صادق عليه السلام فرمود:
«اغْنَى الْغِنى‌ مَنْ لَمْ يَكُنْ لِلْحِرْصِ اسيراً» «٥»