مذاكرات خود با ايران و عراق از آن‌ها مى‌خواست كه جهت تعيين مرزها و وضعيّت شطّالعرب [ \ اروندرود]با هم مذاكره و گفت‌وگو كنند. معناى اين سخن آن بود كه هر نوع عقب‌نشينى عراق تا تعيين مرزها معوّق بماند و تجاوز عراق مشروع تلقى گردد.

سازمان كنفرانس اسلامى پس از فتح خرمشهر به دست رزمندگان اسلام در پيشنهاد صلحى كه ارائه كرد، با وجود تعيين كميته‌اى براى شناسايى متجاوز، معتقد بود كه ابتدا بايد آتش‌بس برقرار شود و پس از عقب‌نشينى نيروها به مرزهاى بين‌المللى متجاوز تعيين گردد؛ در حالى كه هيچ تضمينى براى اين اقدام وجود نداشت. از اين‌رو، ايران معتقد بود پيش از برقرارى آتش‌بس بايد متجاوز تعيين و محاكمه و غرامت پرداخت گردد. سازمان كنفرانس اسلامى از اين به بعد، لحن حمايتگرانه‌اى نسبت به عراق داشت. به طور كلّى، مواضع سازمان كنفرانس اسلامى متأثّر از قدرت نظامى دو طرف و شرايط بين‌المللى بود. اين سازمان در مجموع گام مؤثّر و بيطرفانه‌اى را در جهت پايان دادن به جنگ برنداشت. [١]

٣-٩. نتيجه

در دو مقدمۀ پيشين به‌اختصار دريافتيم كه عوامل مؤثّر پيروزى درجنگ، در دو دستۀ عوامل مادى، و معنوى و فرهنگى منحصر است و عراق به لحاظ عوامل بالفعل مادى يعنى اسلحه و تجهيزات و نيز حمايت تسليحاتى و مالى بسيارى از كشورها در سطح بين‌الملل و منطقه و همچنين حمايت‌هاى سياسى مجامع و سازمان‌هاى بين‌المللى، از ايران برتر بود. [٢]با ضميمه كردن اين دو مقدمه به

[١] . براى آگاهى بيش‌تر از عملكرد سازمان كنفرانس اسلامى دربارۀ جنگ عراق عليه ايران ر. ك: سازمان‌هاى بين‌المللى و جنگ ايران و عراق، سازمان كنفرانس اسلامى، يحيى فوزى، ص ١٥٧ -٢٠٨.
[٢] . آيةاللّه هاشمى رفسنجانى در سال چهارم جنگ دربارۀ نابرابرى ايران و عراق در جنگ به لحاظ‌عوامل مادى مى‌گويد: «اين جنگ از جنگ‌هاى كم‌نظير دنيا است. اگر ما روى ايمان و معنويات جامعۀ خودمان حساب نكنيم و طبق عوامل مادى برّرسى كنيم، اين جنگ نابرابر است؛ زيرا:
اولاً: ايران تنهاست؛ اين چند كشور هم كه با ما بد نيستند و گاهى به ما كمك‌هايى مى‌كنند، خودشان گرفتارى‌هايى از قبيل جنگ و مشكلات داخلى دارند. . . .
ثانياً: در طرف مقابل، عراقى‌ها از امكانات دنيا استفاده مى‌كنند. آمريكا، روسيه و اقمار آمريكا همكارى مى‌كنند. فرانسه با كمال پررويى طورى كمك مى‌كند كه گويا كشورى دست‌اندركار جنگ با ماست. ارتجاع عرب كه در حقيقت بانك دنيا است، بدون حساب به عراق كمك مى‌كند. . . .
ثالثاً: تمام امكانات تبليغى دنيا از راديوها، روزنامه‌ها، خبرگزارى‌هاى مختلف در خدمت دشمن است.
رابعاً: بندرها و راه‌هاى اطراف عراق، در اثر جنگ به نفع عراق واگذار شده است؛ بندر عقبه، بندرهاى خليج فارس، بندرهاى عربستان در درياى احمر، بندرهاى مصر و حتّى بندرهاى لبنان در خدمت آن‌هاست. از تمامى راه‌ها و بندرهاى تركيه هم استفاده مى‌كنند. . . .
خامساً: اردن رسماً اعلام بسيج براى ارسال نيرو به عراق كرده و يك‌وقت يك لشكر و يك‌وقت ديگر دو لشكر فرستاده است. سودان و مصر خيلى نيرو فرستاده‌اند. . . .
سادساً: كارشناسان فرانسه، روسى، انگليسى و مصرى. . . به دشمن كمك مى‌كنند» . (ماهنامۀ پاسدار اسلام، ش ٢٤، آذر ٦٢، ص ١٥-١٦) .