عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس (ج1) - تقي زاده اکبري، علي - الصفحة ٢٣ - ٤ مفاهيم و اصطلاحات
دانش، ادب، عقل و خرد، تعليم و تربيت است. [١]معناى اصطلاحى فرهنگ معركه آراى نظريهپردازان و دانشمندان بهويژه جامعهشناسان است. ازاينرو، فرهنگ از جمله واژگانى است كه تعاريف بسيار و گوناگونى را برتافته است. عدهاى فرهنگ را وجه معنوى و متعالى زندگى اجتماعى تعريف كردهاند و در مقابل، وجوه مادى و فنّى زندگى اجتماعى را تمدّن ناميدهاند. [٢]برخى فرهنگ را بر همۀ پديدآوردههاى انسانى، خواه مادى و خواه معنوى، اطلاق مىكنند. [٣]از نظر عدّهاى ديگر، فرهنگ يا تمدّن، كلّى (مجموعه) پيچيدهاى است كه شامل باورها، هنرها، اخلاق، عادات و هر توانايى مىشود كه انسان به عنوان عضو جامعه كسب مىكند. [٤]فرهنگ در تعريفى ديگر، مجموع رفتارهاى اكتسابى و ويژگىِ اعتقادى اعضاى يك جامعۀ معيّن است. واژۀ اكتسابى تمايزدهندۀ رفتارهاى برخاسته از وراثت و ويژگىهاى زيستى است. [٥]تعريف ديگر فرهنگ عبارت است از نظامى از باورها، ارزشها، رسوم و رفتارهايى كه اعضاى يك جامعه به كار مىبندد تا خود را با جهان و نيز با يكديگر سازگار كنند و آن را از طريق آموختن از نسلى به نسل ديگر انتقال دهند. [٦]«مجموعه افكار و معلومات اعم از نظرى و علمى» [٧]، «تودهاى از افكار، خصايل و اشياء» [٨]، «مجموعه
[١] . همان، ذيل واژۀ فرهنگ.
[٢] . مبانى جامعهشناسى، عبدالحسين نيكگهر، ص ٢٦٠.
[٣] . مبانى جامعهشناسى، آلفردمك كلانگ لى و همكاران، ترجمۀ محمدحسين فرجاد و همابهروش، ص ١٧٣.
[٤] . درآمدى بر دائرةالمعارف علوم اجتماعى، باقر ساروخانى، ص ١٦٥.
[٥] . مبانى جامعهشناسى، بروس كوئن، ترجمۀ غلامعباس توسّلى و رضا فاضل، ص ٥٩.
[٦] . انسانشناسى فرهنگى، دانيل بيتس، فِرِد پلاگ، ترجمۀ محسن ثلاثى، ص ٤٤.
[٧] . جامعهشناسى، ساموئل كينگ، ترجمۀ مشفق همدانى، ص ٥٥.
[٨] . همان.