از نظر لغت عرب مصداق كلمۀ عقد است و يا از نظر عرف، معاهده محسوب مى‌شود حاكم دانسته‌اند مگر در موارد خاصّى كه بنابر ادّلۀ خاصه و از عموم ادلّه، وجوب وفاى به عقد استثناء شده است. گروه سوّم نيز حكم آيه را تنها به آن دسته از عقود اختصاص داده‌اند كه در زمان تشريع (زمان حضور معصومين (ع)) و در فقه داراى نام و عنوان معيّن است. [١]

الف. ادلۀ اعتبار قراردادهاى بين‌المللى نامعيّن:

براى اثبات نظريّه تعميم پذيرى احكام عقود و اصل صحّت و اعتبار شرعى قراردادهاى بين‌المللى نامعيّن مى‌توان به دلايل زير استناد كرد:

١. آياتى كه در قرآن در زمينۀ معاهدات آمده است، هر نوع قرارداد بين‌المللى را كه مفاد مشروع داشته باشد شامل مى‌گردد، به عنوان نمونه كافى است به عموم آيات زير توجّه كنيم:

الف) إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَىٰ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ. (نساء:٩٠)

مگر كسانى كه بپيوندند به گروهى كه ميان شما و ميان آنان پيمان است [در ين صورت نبايد متعرض آنان شوند].

در اين آيه به صراحت التزام به قراردادها، مورد تأكيد قرار گرفته و هر گونه تعرّض مخالف مقتضاى قرارداد منع شده و بديهى است كه ميثاق، شامل همۀ قراردادهاى بين‌المللى مى‌گردد.

ب) إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ عِندَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَمَا اسْتَقَامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ. (توبه:٧)

مگر آنها كه در كنار مسجد الحرام با شما پيمان بسته‌اند تا آنجا كه بر پيمانشان پاى مى‌فشارند شما نيز پايدارى كنيد.

در اين آيه نيز به صراحت بر پايدارى در انجام مسئوليّتهاى ناشى از قراردادهاى بين‌المللى تأكيد تمام شده است بى‌آنكه به نوع خاصّى از قراردادها اشاره شده باشد.

ج) فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَىٰ مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ. (توبه:٤)

با اينان به پيمان خويش تا پايان مدّتش وفا كنيد، زيرا خدا پرهيزكاران را دوست مى‌دارد.

٢. در احاديث نبوى و سنّت نيز مواردى ديده مى‌شود كه تعميم اعتبار و مشروعيّت قراردادهاى بين‌المللى را مورد تأكيد قرار مى‌دهد.

[١] . نراقى، عوائد الايام، ص ٤.