بنابر منابع اصيل اسلامى امام زمان (ع) مظهر اسم «منتقم» خداوند متعال است. يعنى انتقام حضرت حق از طريق وجود ولى‌عصر (ع) پياده خواهد شد. همه انبياء و امامان (ع) در جاى خود مظهرى از اسماء الهى بوده‌اند ولى اسم «منتقم» حق تا به حال در هيچ داعيه‌اى ظهور نكرده است. انبيا، اوصيا و ائمه (ع) بيشتر مظهر نام‌هاى «هادى»، «رئوف»، «رحيم» و «عفوّ» خداوند متعال بوده‌اند. خداوند منان چنين خواسته است تا اسم «منتقم» اش توسط بقيةالله (ع) در دنيا جلوه‌گر شود. آن حضرت علاوه بر پياده كردن حق، مظهريّتى براى انتقام حق در دنيا نيز خواهد داشت.

تجلى «انتقام» حق بدين معنى است كه به رغم ارسال رسل و ابلاغ كتب و تبليغ اوصياء و هدايت‌گرى هاديان راستين، نوع انسان‌ها به سوى طغيان، سركشى و مخالفت پيش رفته‌اند. با توجه به اينكه خداوند وعيدهايى در زمينه عذاب دنيوى طاغيان، ظالمان و فاجران داده است، در مقطعى از زمان كه ستمگرى ستمكاران و گناه‌كارى گناه‌كاران و ناسپاسى ناسپاسان و كژروى كژروان و فساد فسادگران به اوج خود رسد در حدّى كه آه مظلومان و دين‌داران و دين‌خواهان به سوى آسمان رود، غضب حق در انتقام و تحقق عذاب دنيوى جلوه مى‌كند، انسان نتيجه طغيان و نافرمانى خويش را در دنيا خواهد ديد.

اين تحقق غضب الهى و جلوه‌گرى انتقام حق از نوع بشر، توسط حضرت صاحب (ع) خواهد بود، از اين‌رو با ظهور حضرت- كه روز ظهور وعيدهاى دنيوى الهى در خصوص زيان‌كاران است- مبارزه سختى درمى‌گيرد و آن حضرت از كشتن مخالفان، معاندان و كسانى كه مانع تحقق توحيد در زمين هستند هيچ ابايى ندارد و آن‌قدر ستمگران و زيان‌كاران را مى‌كشد و از ميان مى‌برد تا مايه فساد و طغيان از روى زمين ريشه‌كن شود.

واضح است با شروع چنين مبارزه سهمگين، شديد و سختى، عده‌اى به دليل شيوه عملى حضرت نسبت به مخالفان، دچار شك و ترديد شده، حقانيت حضرت را رد نموده، بدتر از آن، در برابر او بايستند. به بيان ديگر، مبارزه سخت حضرت با باطل و شيوه مقابله وى موجب مى‌شود عده‌اى در شك و ترديد بغلطند و از حضرت برگشته و به ردّ و مخالفت با او بپردازند. آنان اگر از ثبات عقيدتى و عملى برخوردار بودند، هيچ‌گاه با روش و سيره حضرت در مواجهه با باطل متزلزل نمى‌شدند، زيرا بر اين باور بودند كه روز ظهور قيام امام زمان (ع) روز ظهور «انتقام» حق و غضب الهى است و اين اسم اعظم توسط ولى‌عصر (ع) در دنيا جلوه‌گر مى‌شود.

درباره شدت قوت برخورد امام زمان (ع) با مخالفان و اهل باطل، روايات فروانى وجود دارد كه براى تدبّر، تأمل و درس‌آموزى بيشتر به تعدادى از آنها اشاره مى‌شود:

١. زراره مى‌گويد، از امام باقر (ع) پرسيدم: آيا [قائم (ع)] به سيره و روش حضرت محمد (ص) سير مى‌كند؟ حضرت فرمود: «هرگز، هرگز، اى زراره حضرت قائم با روش رسول اكرم (ص) پيش نمى‌رود». گفتم: فدايت شوم، چرا؟ فرمود: «زيرا رسول خدا (ص) با ملايمت، الفت و مهربانى با مردم پيش مى‌آمد و قائم با كشتن پيش مى‌رود و در كتابى كه با اوست، امر شده است تا با مقاتله و كشتار پيش رود و توبه [ظاهرى‌] كسى را هم قبول نكند ...». ٥

رسول اكرم (ص) حتى توبه ظاهرى توبه‌كنندگان را پذيرفت و آنان را رد نكرد. پيامبر اسلام (ص) به خوبى مى‌دانست كه ابوسفيان توبه حقيقى و واقعى نكرده است ولى در عين حال توبه ظاهرى او را پذيرفت، چون بنابر رأفت، رحمت و گذشت بود و رسول خدا با چنين روشى با مخالفان برخورد مى‌فرمود. امّا حضرت حجت (ع)، توبه متظاهران را نمى‌پذيرد؛ زيرا وى مظهر «انتقام» حق است و بايد دسيسه‌بازان، دروغ‌گويان و اغواگران را مجازات نمايد. او بايد عدل را در جامعه مستقر سازد و با وجود مدّعيان توبه، جامعه روى عدالت را نخواهد ديد، زيرا اكنون به ظاهر توبه مى‌كنند و فردا از توبه خود دست مى‌شويند و دوباره دغل‌كارى و شيطنت را آغاز مى‌كنند.

در واقع حضرت صاحب (ع) به خلاف انبيا و ائمه گذشته در اين خصوص به علم غيب خويش، به اذن خداوند عمل مى‌كند. پيامبر اسلام و ائمه ديگر نيز با توجه به علم غيب خويش، دروغگو و صادق را از هم به خوبى تشخيص مى‌دادند ولى سيره و روششان آن بود كه در برخوردها به علم غيب خويش عمل نكنند؛ امّا حضرت مهدى (ع) به اذن خداوند متعال به علم غيب خويش تمسّك مى‌جويد و با ديدن چهره و قيافه مجرمان از نيات شوم و عمل دروغين آنان باخبر گشته، علاوه بر عدم پذيرش توبه ظاهرى‌شان، آنان را مجازات نيز مى‌نمايد؛ چنان‌كه امام صادق (ع) در حديث ذيل به خوبى اين حقيقت را بازگفته‌